Geblokkeerde bestanden verwijderen met Lockhunter

Het is bloedirritant: je probeert een bestand te verwijderen en Windows vertelt je doodleuk dat je daartoe geen rechten hebt. Hoezo geen rechten? Van wie is die computer nu helemaal? Tijd om de controle terug te nemen, en zélf te bepalen welke bestanden je wist, met Lockhunter.

Stap 1: Even oppassen

Zoals gezegd is Lockhunter in staat om bestanden te wissen die Windows zelf weigert te verwijderen. De reden daarvoor kan zijn dat het bestand in gebruik is door een ander proces, en dan kan het verwijderen geen kwaad. Kwalijker wordt het als je het bestand niet kan en mag verwijderen omdat het een belangrijk systeembestand is, bijvoorbeeld de bestanden in de map System32. Ook dit soort bestanden zal Lockhunter zonder genade verwijderen en dat kan Windows onherstelbaar beschadigen. Kortom, gebruik met mate.

Stap 2: Lockhunter downloaden

Lockhunter is een gratis programma dat al meer dan tien jaar bestaat en nog altijd bijgewerkt wordt, wat we een uitstekende prestatie vinden voor freeware. Je downloadt het programma via www.lockhunter.com met optie Download bovenin. Let wel op dat je echt Lockhunter downloadt en niet USB Safely Remove (dat programma staat er vlak onder). Fijn van de installatie van dit programma is dat je niet hoeft op te letten wat je aanvinkt, het programma zal niet proberen om allerlei software te installeren waar je niet om gevraagd hebt.

Stap 3: Vergrendeld bestand wissen

Normaliter start je een gedownload programma op via je startmenu. Dat kan ook wel bij Lockhunter, maar echt nuttig is dat niet. Het programma is geïntegreerd in Windows Verkenner en werkt ook het best vanuit het contextmenu hiervan. Om een vergrendeld bestand te verwijderen, navigeer je in Verkenner naar dat bestand en rechtsklik je erop. In het contextmenu klik je vervolgens op What is locking this file. In dit voorbeeld gebruiken we even Taskmgr.exe, omdat we weten dat dit bestand (Taakbeheer) vergrendeld is. Even voor de goede orde: dit is dus zo’n bestand dat je niet wilt wissen, zoals vermeld in stap 1. In het venster dat verschijnt, zie je precies welk proces ervoor zorgt dat het bestand niet te verwijderen is. Je kunt nu klikken op Unlock it! om jezelf toegang te verschaffen en daarna op Delete it! om het bestand ook daadwerkelijk te verwijderen.

CLEVO P150HMBAT-8 6-87-X710S-4271 voor Clevo P170HM P170 li-ion 5200mAh 14.8V
235W PW116 R224M H235P-00 laptop adapter voor Dell Optiplex 760 780 SFF Power Supply
DELL JWPHF R795X voor DELL XPS L401x L501x L701x serie Li-ion 56WH/ 6Cell 11.1V
ADS-40FSG-19 laptop adapter voor LG E1948S E2242C E2249 E1948 PC
LENOVO 45N1702 45N1703  voor Lenovo ThinkPad New X1 Carbon 14 serie Li-ion 3.04AH/45WH 14.8V
DELL 6MT4T  voor Dell Latitude E5450 E5550 E5570 Notebook 15.6 Li-ion 62Wh 7.6V(compatible with 7.4V)

Zo kun je alle Windows-foutmeldingen oplossen

Toegegeven, Microsoft heeft met Windows 10 een stabiel besturingssysteem neergezet. Dat neemt niet weg dat het OS af en toe toch in de problemen komt, wegens gebrekkige hardware, verouderde drivers, corrupte systeembestanden of wat dan ook. We gaan aan de slag met de meest hardnekkige problemen of typische Windows-foutmeldingen én reiken natuurlijk ook oplossingen aan!

1 Beep- en led-codes

Mijn pc doet niet meer dan wat ledjes laten knipperen en piepjes laten horen. Wat nu?
Zoals elke andere dag schakel je je pc in, maar deze keer vergeefs. Meer dan enkele geluidssignalen of wat led-geflikker krijg je niet uit je systeem. Een schrale troost: aan Windows zelf kan het niet liggen, want dát heeft niet eens de kans gehad op te starten. Het euvel moet je dus vroeger in het opstartproces zoeken: beep- en led-codes zijn typisch afkomstig van de zogenoemde POST (power-on self-test), een onderdeel van je systeembios. Om uit te vissen wat er precies aan de hand is, zoek je dit het liefst op in de handleiding van je moederbord of systeem, of raadpleeg je de website van de producent van je computer of van je bios. Druk op Windows-toets+R en voer msinfo32 uit voor meer informatie over je bios. In de handleiding of online vind je vast wel de betekenis van de beep- of led-codes. Eventueel googel je naar beep codes of led codes, in combinatie met het merk of model van je computer. Ook handig is deze site. In de praktijk blijkt het vaak om geheugenproblemen te gaan en kan het even eruit halen en stevig terugplaatsen van de ram-modules al helpen.

2 Low CMOS Battery

Wat moet ik doen als mijn pc alleen nog de foutmelding Low CMOS Battery geeft?
Voor een foutmelding als Low CMOS Battery of CMOS Data/Time not set moeten we Windows weer vrijpleiten. Die heeft namelijk alles te maken met de geheugenchip die bij de gratie van een batterijtje enkele opstartgegevens bewaart ten behoeve van je systeembios. Het gevolg is dat sommige instellingen niet meer correct zijn, waardoor de pc weigert op te starten. Of je pc start wel door maar je systeemtijd blijkt voortdurend verkeerd. Dit laatste kan trouwens ook gevolgen hebben tijdens het surfen: je krijgt dan mogelijk meldingen te zien als Beveiligingscertificaat verlopen of niet geldig. Dat komt omdat je browser zich op je – foute – systeemtijd baseert om de geldigheid van het ssl-certificaat te beoordelen.
De oplossing is haast altijd het vervangen van de cmos-batterij. In de meeste gevallen gaat het om een knoopcelbatterij van het type CR2032. Raadpleeg eerst even de handleiding bij je systeem: die vertelt je vast waar je de batterij kunt vinden en hoe je die precies moet vervangen. Trek wel eerst de stroomkabel uit je pc.

3 Foutief bootmedium

Mijn computer geeft aan dat er geen besturingssysteem wordt gevonden, wat is hier fout gegaan?
Nadat het bios zijn werk heeft gedaan, is het de beurt aan het master boot record, de opstartcode van je besturingssysteem. Maar ook in deze fase kan er iets fout gaan. Verschijnt een melding die erop wijst dat bepaalde data ontbreken in het bootmedium, kijk dan eerst de bios-instellingen na, waarbij je vooral let op de opstartvolgorde. Mogelijk verwijst die naar een foutief opstartmedium in plaats van naar je systeemschijf.
Blijkt die instelling correct maar blijft het probleem, vaak met meldingen als Missing operating system, Error loading operating system, No operating systeem found, BOOTMGR is missing of An error occurred while attempting to read the boot configuration data (of in een Nederlandstalige variant), dan is wellicht de bootrecord van je schijf beschadigd, bijvoorbeeld na een fout gelopen installatie of (her)partitionering. Zie hiervoor verder vraag 4.

4 Geen besturingssysteem

Wat moet ik doen als het master boot record van mijn computer beschadigd is?
Een beschadigd bootrecord kun je meestal nog herstellen met behulp van de Windows Recovery Environment (WinRE). Start je computer op met de installatie-dvd of installatie-stick van Windows 10 (hier zie je hoe je een installatie-stick maakt). Kies je taal en toetsenbordindeling en kies daarna Uw computerherstellen. Hierbij wordt geprobeerd om het beschadigde opstartmedium te herstellen. Werkt dit niet, dan kun je het nog handmatig proberen, als heb je niet veel kans dat het dan wél lukt. Maar dat werkt zo: kies voor voor Problemen oplossen / Geavanceerde opties, waarna je de Opdrachtprompt opent en je het commando bcdboot x:\windows /l nl-nl (of nl-be voor Nederlands-België) uitvoert. Vervang hierbij x: door de juiste stationsletter van je Windows-partitie. Dat is niet noodzakelijk c:, ook al is dat wellicht het geval bij een normale doorstart. Met een trucje kom je alsnog de juiste letter te weten: voer op de opdrachtregel het commando notepad uit en kies Bestand / Openen, waarna je nagaat welk station de map \Windows (met de typische Windows-bestanden) bevat. Dát is de stationsletter die je nodig hebt. Enige tijd na het uitvoeren van dit commando duikt hopelijk een melding op als: ‘Bootfiles succesfully created’, waarna je Windows weer normaal kunt opstarten.

5 Dynamic-link library

Ik krijg de melding dat er een dll-bestand ontbreekt. Kan ik een bestand met dezelfde naam gewoon downloaden?
Een dll, oftewel dynamic-link library, is een gedeeld bestand dat verschillende programma’s kunnen aanroepen om een specifieke actie te verrichten. Dll’s zijn normaliter in Windows ingebouwd, zodat niet elk programma in zijn eigen methode hoeft te voorzien om iets op het systeem uit te kunnen voeren. Krijg je een melding als: “Het programma kan niet worden gestart omdat […].dll ontbreekt op uw computer”? Dan is de neiging is dan wellicht groot om maar meteen naar het ontbrekende dll-bestand te googelen en het op je systeem te zetten, in de map \Windows\System32.
Maar hoe zeker ben je ervan dat het om een up-to-date versie gaat en dat die bijvoorbeeld geen malware bevat? Probeer zo’n probleem eerst anders op te lossen. Installeer eerst de klagende toepassing opnieuw, wellicht verhelpt dit gelijk je probleem. Of keer eventueel terug naar een systeemherstelpunt van een tijdstip waarop de applicatie nog probleemloos werkte: druk op Windows+R en voer rstrui uit.
Lukt het nog steeds niet, controleer dan of de drivers die vermoedelijk iets met de toepassing te maken hebben, zoals de beeldschermadapter, printer of netwerkkaart, wel up-to-date zijn (zie ook vraag 11). Verder kan een controle van de systeembestanden nuttig zijn (zie vraag 6).

6 Rare vastlopers

Mijn Verkenner sluit af en toe ineens af, en soms stopt Windows er zelfs compleet mee. Moet ik Windows nu opnieuw installeren?
Een of meerdere programma’s doen het plotseling en zonder veel uitleg niet meer, of erger nog: Windows geeft er op wisselende momenten ineens de brui aan. De kans is reëel dat je dan af te rekenen hebt met een beschadigd systeembestand. In dit geval ga je het best met de ingebouwde systeembestandscontrole op zoek naar de boosdoener. Open eerst de opdrachtprompt als administrator. Voer nu dism.exe /online /cleanup-image /restorehealth uit. Dat kan een hele poos duren, tot wel twintig minuten. Deze opdracht maakt gebruik van de Windows Update-functie om vastgestelde fouten te herstellen. Lukt het niet omdat de Windows Update-client zelf ook al beschadigd is, dan moet je een werkende Windows-installatie gebruiken als reparatiebron. Dat kan door achter het vermelde commando de volgende parameters in te tikken: /source:c:\herstelbron\Windows /limitaccess, waarbij je c:\herstelbron\Windows vervangt door de locatie van je reparatiebron, bijvoorbeeld een Windows-dvd/usb-stick. Vervolgens voer je de opdracht sfc /scannow uit, waarbij alle beschermde systeembestanden worden gescand en beschadigde exemplaren door een cachebestand worden vervangen.

7 Station onbereikbaar

Mijn externe harde schijf wordt niet meer in Verkenner getoond, is de schijf stuk?
Duikt een van je (externe) schijven niet meer in Verkenner op, waardoor je de gegevens niet meer kunt benaderen? Dan hoeft dit nog niet te betekenen dat de schijf stuk is. Ga eerst eens na of de schijf nog wel (fysiek) herkend wordt in het Windows Schijfbeheer/ Druk hiervoor op Windows+R en voer diskmgmt.msc uit. Kijk hier of je de schijf vindt en of er wel een stationsletter aan is toegewezen. Zie je hem wel in het overzicht maar zonder stationsletter, rechtsklik dan op de schijf en kies Stationsletters en paden wijzigen, druk op Toevoegen, kies een geschikte letter en bevestig met OK.
Is je schijf voorzien van een icoontje met een pijl op een rode achtergrond, inclusief de indicatie Onbekend en Niet geïnitaliseerd, dan is blijkbaar de bestandshuishouding van je schijf in de knoop geraakt, zodat het lijkt alsof die niet meer correct gepartitioneerd en geformatteerd is. Probeer het dan door de schijf op een andere poort aan te sluiten, of – beter nog – op een andere computer aan te sluiten in de hoop dat je via die weg nog bij je bestanden kunt, waarna je de schijf eventueel opnieuw kunt partitioneren.

8 Blauw scherm bij crash

Help, mijn computer geeft zo’n vreemd blauw scherm en sluit zich dan af!
Het is vanouds een van de meest gevreesde foutmeldingen: een zogenoemd BSOD, blue screen of death. Hierop staat dan een laconieke melding als: ‘Er is een probleem met deze computer en deze moet opnieuw worden opgestart’, samen met een cryptische stopcode als ‘driver_irql_not_less_or_equal’ of ‘page_fault_in_nonpaged_area’. Bots je eenmalig tegen zo’n ‘blauw scherm’ aan, dan hoeft dat niet rampzalig te zijn: vaak volstaat een herstart en blijf je verder gevrijwaard van dat onheil.
Komen BSOD’s geregeld voor, dan vergt dat nader onderzoek. Het probleem is wel dat er een hele reeks stopcodes bestaan en dat die elk diverse oorzaken kunnen hebben, bekijk de lijst codes op deze microsoft-pagina maar eens. Komt zo’n BSOD voor, probeer dan de code hiervan eens op te schrijven. Ga dan hiernaartoe en volg de support-stappen van Microsoft. Het probeert via doelgerichte vragen een oorzaak te vinden én een oplossing aan te dragen.
Heel vaak wordt zo’n blauw scherm veroorzaakt door gebrekkig of onvoldoende geheugen of door een corrupt of onvolkomen stuurprogramma (zie ook vraag 11). Of misschien heb je recent hardware toegevoegd of gewijzigd en gaat daarbij iets fout. Probeer in dit laatste geval, indien mogelijk, de pc te gebruiken zonder die hardware. Weet je niet waardoor het mis kan gaan, zoek dan eens op internet naar de vermelde stopcode. De kans is groot dat je zo op het spoor van de boosdoener komt. Verder, als het goed is maakt Windows een ‘minidump’ van het geheugen op het moment dat een BSOD zich voordoet. Controleer of Windows wel correct is ingesteld. Doet een BSOD zich hierna voor, dan kun je na het herstarten de gratis tool BlueScreenView downloaden en opstarten. Die zal de minidump inlezen zodat je wat meer informatie over de fout krijgt. Waarschijnlijk heb je nog wel de hulp van Google nodig om eruit te komen wat je precies kunt doen, gebruik bij je zoektocht de Bug-controlecode.

9 Plotse vastlopers

Mijn computer loopt vast en reageert niet meer, een herstart is het enige wat lijkt te helpen. Wat kan ik hiertegen doen?
Windows (of een andere applicatie die vastloopt) is hier niet zo galant: je systeem bevriest of herstart, zonder je informatie te geven over wat er precies fout is gegaan. Lastig, want de mogelijke oorzaken zijn legio. De geheugenmodules even eruit halen en weer terugplaatsen kan het euvel oplossen, maar het kan net zo goed met stofophoping in je systeemkast of de ventilatoren te maken hebben. Ook een overgeklokte cpu of gpu kan een instabiel systeem veroorzaken. Gaat het telkens om hetzelfde programma, verwijder het dan van je systeem en installeer het programma daarna opnieuw.
Helpt dat allemaal niet, controleer dan even de goede werking van het geheugen. Dat kan met het ingebouwde programma Geheugencontrole. Ga naar het Configuratiescherm en kies achtereenvolgens Systeem en beveiliging / Systeembeheer / Windows Geheugencontrole / Nu opnieuw opstarten en zoeken naar problemen (aanbevolen).

10 Toegang geweigerd

Ik probeer een map te openen, maar Windows laat me weten dat ik over onvoldoende machtigingen beschik. Zélfs als ik als administrator ben in gelogd. Hoe kom ik er toch bij?
Klik de map in de Verkenner met de rechtermuisknop aan en kies Eigenschappen. Open het tabblad Beveiliging en druk op Geavanceerd. Bovenaan lees je af wie de eigenaar is van deze map. De kans is groot dat je hier Kan de huidige eigenaar niet weergeven leest. Klik op Wijzigen en vul bij Geef de namen van de objecten op je eigen account in of van een groep als Administrators. Druk op Namen controleren om te verifiëren of Windows de naam wel herkent. Bevestig met OK en open nogmaals het venster met de geavanceerde beveiligingsinstellingen. Plaats een vinkje bij Vervang eigenaar van onderliggende containers en objecten en bevestig alweer met OK.
Je kunt het eigenaarschap als administrator eveneens overnemen vanaf de opdrachtprompt. Dat gaat met de volgende twee commando’s:
takeown /f "pad_naar_map" /r /d y
icacls "pad_naar_map" /grant administrators:F /T
Uiteraard vervang je "pad_naar_map" door het volledige pad naar de nukkige map.

11 Onbekend apparaat

Ik heb Windows opnieuw geïnstalleerd, maar nu doet mijn draadloze netwerkkaart het ineens niet meer. Die deed het voor de herinstallatie wel gewoon nog. Hoe krijg ik hem weer aan de praat?
Je hebt Windows netjes geïnstalleerd maar bepaalde hardware of functies blijken toch niet (optimaal) te werken. Wanneer je er het Apparaatbeheer bijhaalt (druk op Windows-toets+R en voer devmgmt.msc uit) dan merk je het ‘apparaattype’ Onbekend apparaat op. Dat houdt meteen in dat Windows niet de gepaste driver kon installeren. Klik in dit geval het apparaat met de rechtermuisknop aan en kies Eigenschappen. Open het tabblad Details en kies Hardware-id’s in het uitklapmenu. Er verschijnen nu een of meer tekststrings waarin je gewoonlijk het Vendor ID (VEN of VID) herkent, evenals het Device id (DEV of DID), de Class Code (CC) en de Revision (REV).
Googel in eerste instantie naar de bovenste – meest gedetailleerde – id: de kans is reëel dat je zo naar een site met de geschikte driver wordt geleid. Levert de zoektocht geen bruikbare resultaten op, probeer het dan met een korter, wat minder gedetailleerd id. Overigens bestaat er ook een gratis tool die het zoeken naar de hardware id’s wat makkelijker maakt: Unknown Device Identifier. Die geeft je niet alleen de hardware-ID’s mee, maar vertelt je ook wie de producent is en mogelijk zelfs om welk apparaat het gaat. Via het menu Drivers / Find Driver speelt het programma een geschikte zoekopdracht dan meteen door aan Google.

12 Update-error

Windows geeft af en toe foutmeldingen, en laatst zag ik de error-code 0x80070057. Er worden ook geen updates meer geïnstalleerd. Wat te doen?
Error 0x80070057 duikt al sinds Windows XP op en talrijke gebruikers hebben deze foutmelding al voorbij zien komen. Die wijst gewoonlijk op een probleem met de Windows update-service en vaak gaat die vergezeld van meldingen als ‘De parameter is onjuist’ of ‘Onbekende fout’. Je kunt het alvast proberen door de ingebouwde systeembestandscontrole (sfc /scannow: zie vraag 6) uit te voeren. Helpt het niet, druk dan op Windows-toets+R en voer %systemroot% uit, waarna je de submap SoftwareDistribution hernoemt naar iets als SoftwareDistributionOUD. Herstart je pc en ga na of het probleem is opgelost.
Nog steeds niet? Neem dan de register-editor erbij: druk op Windows-toets+R en voer regedit uit. Open de sleutel HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\WindowsUpdate\UX. Dubbelklik op IsConvergedUpdateStackEnabled en zet de waarde op 0. Doe hetzelfde voor de parameter UxOption in HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\WindowsUpdate\UX\Settings. Sluit de registor-editor af en herstart je pc. Dat zou het moeten doen.

13 In gebruik

Waarom kan ik een map in mijn documenten-map niet verwijderen?
Het kan gebeuren dat een bepaald programma zich niet langer laat openen of dat een bestand zich maar niet laat verwijderen. Het kan ook gebeuren dat een toepassing erover klaagt dat een bepaald programma nog actief is terwijl je dat wel degelijk hebt afgesloten. Controleer dan eerst via het Taakbeheer of de (vermelde) toepassing daadwerkelijk niet meer actief is: druk op Ctrl+Shift+Esc en klik wanneer nodig op Meer details. Bekijk de lijst: blijkt het proces of de toepassing toch nog actief, rechtsklik er dan op en kies voor Beëindigen.
Lukt dat niet, herstart dan je pc en kijk of het probleem nu is opgelost. Desnoods start je Windows op in zogenoemde veilige modus. Immers, het valt niet uit te sluiten dat de toepassing of het proces automatisch mee wordt gestart tijdens het (normaal) opstarten van Windows.
Laat een bestand zich niet verwijderen, probeer het dan met de gratis tool LockHunter. Download die tool en start hem op als administrator. Verwijs hier naar het nukkige bestand: LockHunter vertelt je welk proces dat in zijn greep houdt. Klik het proces met de rechtermuisknop aan en kies Unlock Selected Process of eventueel Terminate Selected Process.

14 Documenten in de wachtrij

Wat kan ik doen als mijn printer mijn documenten niet meer wil afdrukken?
Check eerst of hardwarematig alles in orde is: zijn de kabels verbonden, is de printer aan, zit er papier en inkt in de printer? Als dat allemaal in orde is, open dan de Instellingen van Windows en kies hier Apparaten / Printers en Scanners. Selecteer je printer, kies Wachtrij openen en verwijder alle documenten.
Lukt het op deze manier niet om met een nieuwe printopdracht de printjes eruit te laten rollen, dan moet je de print spooler resetten. Druk op Windows-toets+R en voer services.msc uit. Scrol naar Print Spooler en klik linksboven op Stoppen. Navigeer met de Verkenner naar C:\Windows\system32\spool\printers en verwijder alle bestanden uit deze map. Ga opnieuw naar de module Services en klik bij Print Spooler op De service starten. Herstart je pc: het euvel zou nu van de baan moeten zijn.
Hardleerse print spooler? Even resetten dan maar!

15 Stick onbruikbaar?

Hoe krijg ik een usb-stick aan de praat die dienst weigert?
Usb-sticks en sd-kaarten zijn erg handig, maar helaas ook nogal foutgevoelig. Het is velen dan al overkomen dat een kaart of stick niet meer benaderbaar is en dat Windows aangeeft dat deze opnieuw geformatteerd moet worden. Of meer zelfs: dat Windows die nog weigert te herformatteren. Slecht nieuws: uw gegevens bent u zeer waarschijnlijk kwijt.
Om de stick weer te kunnen gebruiken kunt u doorgaans wel aan de slag met enkele complexe opdrachten uit het opdrachtregelcommando diskpart . Maar het kan nog veel makkelijker en doeltreffender: met de gratis tool SD Card Formatter. Dit programma is beschikbaar voor Windows en macOS. Laat de naam van de tool je overigens niet misleiden: die werkt net zo goed voor usb-sticks. De werking is heel eenvoudig: stop de kaart of de stick in je pc, start de tool als administrator op en selecteer het juiste medium. Laat (althans initieel) Quick formaat geselecteerd, voer een naam in en druk op de knop Format. Bevestig dat alle eventuele gegevens op het medium mogen worden verwijderd. Werkt het niet met de snelle methode, gebruik dan de uitgebreidere maar langzamere manier.

DELL T54FJ voor Dell Latitude E6420 E6520 Li-ion 60WH 11.1V
ADS-40FSG-19 laptop adapter voor LG E1948S E2242C E2249 E1948 PC
BOSE 404600 voor Bose SOUNDLINK I II III Li-ion 2300mah 11.1V/12.4v
ACDP-100D01 laptop adapter voor Sony Vaio PCGA AC19V4 ACDP-100D01
HP KI04 voor HP Pavilion 14/15/17-AB000 HSTNN-LB6S/DB6T 800049-001 Li-ion 2600mAh 14.8V
ADS-40FSG-19 laptop adapter voor LG E1948S E2242C E2249 E1948 PC

Zo plaats je een nieuwe harde schijf of ssd

Je hebt een nieuwe schijf gekocht en die wil je nu in je systeem inbouwen, als vervangschijf voor je huidige systeemschijf of gewoon als extra opslag. Dat vergt echter de nodige voorbereiding: naast de fysieke inbouw is er immers ook nog de configuratie ervan, zoals de systeemmigratie en initialisatie, en het partitioneren en formatteren. Dit artikel helpen we je bij het plaatsen van een nieuwe harde schijf of ssd.

Tip 01: Scenario’s

We kunnen je jammer genoeg niet zomaar een rechttoe-rechtaan stappenplan meegeven om je nieuwe schijf helemaal klaar te maken voor gebruik. Dat hangt namelijk niet alleen af van je computersysteem (voor de inbouw maakt het bijvoorbeeld verschil uit of het om een laptop of een desktop gaat), maar ook van je bedoelingen. Het lastigste scenario is dat waarbij je je huidige schijf voor het nieuwe exemplaar wilt inruilen. Misschien wil je in dit geval de complete inhoud inclusief besturingssysteem van je oude naar de nieuwe schijf klonen. Of je verkiest een gloednieuwe installatie van Windows, waarbij je dan wel nog je oude data moet zien over te zetten. Is het je bedoeling (op je desktop-pc) een tweede, interne dataschijf toe te voegen, dan bespaar je je weliswaar de beslommeringen van een systeemmigratie, maar moet je de schijf wel correct voorbereiden.
In dit artikel laten we al deze aspecten aan bod komen. We beginnen met het vervangscenario, waarbij we eerst van een systeemmigratie uitgaan (door te klonen of via een imagebestand, ook wel schijfkopie genoemd) en vervolgens van een ‘schone’ Windows-installatie. In het tweede deel bespreken we het scenario van een extra schijf voor opslag van data, waarbij we de drie benodigde stappen in volgorde bespreken: initialiseren, partitioneren en formatteren.

Tip 02: Oude schijf

Je hebt ervoor gekozen om je oude systeemschijf door een nieuwe te vervangen, wellicht omdat je behoefte hebt aan een groter of sneller exemplaar. De neiging is dan ongetwijfeld groot om maar meteen de oude schijf uit je pc te halen, maar er zijn redenen waarom je daar beter nog even mee kunt wachten. Zo wil je misschien eerst het al geïnstalleerde besturingssysteem overzetten naar je nieuwe schijf en dan heb je de oude schijf nog even nodig. Zo’n systeemmigratie kan op twee manieren gebeuren. Je maakt van de oude schijf een imagebestand, bijvoorbeeld naar een externe usb-schijf en je zet dat image over naar je nieuwe schijf met behulp van een opstartmedium als een cd/dvd of een usb-stick. Of je gaat de schijf klonen, waarbij je zowel de oude als de nieuwe schijf gelijktijdig aan je systeem hangen. Bij een desktop-pc is dat niet eens zo lastig (zie ook tip 4). Gaat het echter om een laptop, dan kun je de nieuwe schijf via een externe schijfbehuizing, met een externe usb- en interne sata-connectie, aan je laptop hangen. Of je haalt de schijf uit je laptop en hangt die tijdelijk aan een desktop-pc, samen met je nieuwe schijf.
Ook wanneer je geen systeemmigratie overweegt, kan het handig zijn je oude schijf nog even te laten zitten. Wil je namelijk (alleen) de data van die schijf nog bewaren, dan kun je die schijf weliswaar als tweede schijf aan je pc koppelen. Op een laptop is dit hoogstwaarschijnlijk niet mogelijk. In dat geval doe je er dus goed aan eerst een back-up van alle nodige data te maken naar bijvoorbeeld een externe usb-schijf.

Tip 03: Systeemmigratie

Of je nou gaat klonen, dan wel met een imagebestand wilt werken voor de systeemmigratie, je kunt hiervoor goede gratis software inzetten als Macrium Reflect Free of EaseUS Todo Backup. Overigens kun je deze tools ook gebruiken voor gewone databack-ups. We tonen in het kort hoe je EaseUS Todo Backup gebruikt voor je systeemmigratie.
We beginnen met een kloonoperatie: klik op System Clone en zet een vinkje naast de doelschijf. Is je doelschijf een ssd, klik dan op Advanced options en plaats een vinkje bij Optimize for SSD. Bevestig je keuze met Next en wacht rustig af tot de operatie voltooid is. Zo makkelijk is het.
Werk je liever met een imagebestand? Kies dan Disk/Partition Backup in het hoofdvenster van EaseUS Todo Backup en selecteer de schijf of partitie waar je een complete back-up van wilt maken. Laat de optie Sector by sector backupuitgevinkt staan. Via het mapicoon bij Destination verwijs je naar een geschikte (externe) doellocatie. Bevestig met Proceed.
Om het imagebestand naar je nieuwe schijf ‘uit te pakken’ kun je het systeem opstarten met een speciaal herstelmedium: dat maak je aan via Tools / Create Emergency Disk, waarbij je bij voorkeur Create WinPE emergency diskgeselecteerd laat. Selecteer USB als je een opstartbare usb-stick wilt maken van waaruit je het imagebestand kunt terugzetten.

Tip 04: Vervanging (desktop)

Je beschikt nu over de benodigde databack-ups of een systeemkopie van je oude schijf. Nu kunnen we eindelijk de oude schijf uit de pc halen en die door je nieuwe schijf vervangen. Haal de stroomkabel uit je computer en ontlaad jezelf door een geaard metalen voorwerp aan te raken. Vervolgens verwijder je het zijpaneel, vaak kan dit zelfs zonder schroevendraaier, waarna je de schijf uit de behuizing kunt losschroeven. In wat oudere systeemkasten kan het gebeuren dat je daarvoor beide zijpanelen moet verwijderen. Je harde schijf is met twee kabels verbonden: met een stroomkabel en met een smalle sata-kabel voor de dataoverdracht. Maak beide kabels los van de schijf: let op dat je bij het uittrekken geen andere kabels of onderdelen losmaakt of beschadigt. Je verbindt nu de nieuwe schijf met dezelfde connectoren. Let op de kleine uitsparing aan de zijkant van de connectoren: past de schijf niet, probeer het dan door die 180° te draaien. Een harde schijf schroef je op dezelfde manier vast; een ssd hoeft niet zo vast te zitten als een ouderwetse schijf aangezien een ssd geen bewegende onderdelen bevat en dus niet vibreert, maar je wilt niet dat-ie los in je systeem bungelt dus vastzetten (of klemmen) is evengoed nodig.
Is het je bedoeling de oude schijf naar de nieuwe te klonen (zie tip 3), dan koppel je je nieuwe exemplaar aan een vergelijkbare stroom- en sata-kabel. Na een succesvolle kloonoperatie verwissel je dan beide sata-aansluitingen.

Tip 05: Vervanging (laptop)

Hoe je de harde schijf uit je laptop haalt, hangt af van het model van die laptop. In nagenoeg alle gevallen zul je minstens één schroefje moeten verwijderen om de bodemplaat weg te kunnen halen. Soms kleeft er een garantiesticker op zodat er weinig anders op zit dan die te scheuren. In principe vervalt dan je garantie, maar in de praktijk blijkt dat wel mee te vallen – tenzij je natuurlijk zelf schade berokkent tijdens het ombouwen. Raadpleeg eventueel eerst de website van je producent of leverancier.
Is de bodemplaat verwijderd, dan kun je de harde schijf losmaken: ook die is met meerdere schroefjes of met een klik- of schuifsysteem vastgemaakt. Normaliter zijn zowel je oude als je nieuwe schijf 2,5inch-exemplaren, zodat je van dezelfde aansluitingen en schroefjes gebruik kunt maken. Als je oude schijf met behulp van een kleine sata-adapter was verbonden, kun je die ook voor je nieuwe schijf gebruiken. Is de schijf correct bevestigd, dan maak je de bodemplaat weer dicht.

AHCI-modus

Voor je de nieuwe schijf aan je systeem koppelt, doe je er goed aan eerst even het (uefi-)bios van je systeem te checken. Immers, het is niet uitgesloten dat de sata-modus daar nog op het oudere IDE (Standard, Legacy of Native) staat ingesteld in plaats van op AHCI. Deze laatste modus is de juiste voor modernere schijven: die kunnen dan zelf de optimale volgorde bepalen voor het uitvoeren van parallelle lees- en schrijfverzoeken, wat efficiënter werkt.
Je roept het bios op tijdens het opstarten met een speciale toets als F10, Delete, Esc of F2: raadpleeg de handleiding bij je systeem. Vervolgens open je een rubriek als Integrated Peripherals, Onboard SATA Mode of SATA Configuration, waar je de AHCI-mode inschakelt.
Er is wel een potentieel obstakel: wanneer je dit doet bij een gekloonde schijf is de kans groot dat Windows weigert op te starten aangezien de installatie nog op de IDE-modus was gebaseerd. Dat los je mogelijk als volgt op: start de schijf op in IDE-modus. Open de Opdrachtprompt als administrator en voer dit commando uit: bcdedit /set {current} safeboot minimal. Herstart je pc en stel nu de AHCI-modus in het bios in. Herstart nogmaals en voer op de Opdrachtprompt (nog steeds als administrator) deze opdracht uit: bcdedit /deletevalue {current} safeboot, waarna je alweer het systeem herstart. Als het goed is, start Windows nu wel netjes door.

Tip 06: Windows-installatie

Een systeemmigratie is dus één oplossing om snel een nieuwe schijf van een werkend besturingssysteem te voorzien. Een ‘schonere’ oplossing is een nieuwe Windows-installatie. Op die manier sleep je geen onvolkomenheden van een al langer gebruikt systeem mee. Dat kun je als volgt aanpakken: surf naar de site van Windows 10 en kies Hulpprogramma nu downloaden. Als je deze Media Creation Tool opstart, verschijnen twee opties. Kies hier Installatiemedia (USB-stick, dvd of ISO-bestand) voor een andere pc maken. Geef de gewenste taal, versie en architectuur (32 of 64 bits, of beide) aan van Windows. Tenzij je over een aangepaste productcode beschikt laat je hier het best het vinkje staan bij Gebruik de aanbevolen opties voor deze pc.
In het volgende venster selecteer je USB-flashstation; zorg wel dat je usb-stick over minstens 8 GB opslagruimte beschikt. Na afloop kun je je computer van deze stick opstarten en van hieruit Windows schoon installeren.
Moeilijk is dat niet. Duid de gewenste taal, tijd, valuta en toetsenbord aan en klik op Nu installeren. Er wordt nu om je productcode gevraagd, maar als je de installatie uitvoert op een pc waarop je Windows 10 eerder al succesvol had geïnstalleerd en geactiveerd, kun je hier ook Ik heb geen productcode kiezen. Selecteer desgevraagd de gewenste Windows-versie en kies vervolgens Aangepast: alleen Windows installeren (geavanceerd). Het gaat om een nieuwe, nog lege schijf en dus kies je hier Niet-toegewezen ruimte op schijf [x]. Daarna gaat de eigenlijke Windows-installatie van start.

Tip 07: Check-up

In dit tweede scenario gaan we ervan uit dat je een nieuwe schijf aan je al bestaande schijf wilt toevoegen. Er bestaan weliswaar laptops met ruimte voor twee schijven, maar die zijn vrij uitzonderlijk. De kans is dus groot dat je met een desktop-pc werkt. In tip 4 kon je al lezen hoe je daar een (tweede) schijf aankoppelt en met behulp van de informatie in het kader ‘AHCI-modus’ kun je uitvissen of de sata-interface wel degelijk op AHCI-modus is ingesteld.
Je tweede schijf hangt inmiddels aan je pc. Controleer eerst of de schijf überhaupt zichtbaar is voor Windows: druk op Windows-toets+R en voer diskmgmt.msc uit. De module voor Schijfbeheer start op en de kans is groot dat je al meteen de melding krijgt dat je nieuwe schijf nog niet is geïnitialiseerd. Dat klopt, want er is nog helemaal niets met deze schijf gebeurd. Voorlopig mag je deze melding echter Annuleren. Belangrijk is dat Windows de nieuwe schijf netjes in het overzicht van het Schijfbeheer toont.

Tip 08: Initialisatie

Als je in het Schijfbeheer linksonder bij de opsomming van de gedetecteerde schijven kijkt, zie je dat je nieuwe schijf een speciaal icoontje heeft meegekregen: een wit pijltje op een rode achtergrond. En er staat: Onbekend en Niet geïnitialiseerd. Dat brengen we meteen in orde: klik met de rechtermuisknop op dit vak en kies Schijf initialiseren. Windows wil nu van je weten welke partitiestijl je voor je schijf wilt gebruiken: MBR of GPT. In het kader ‘MBR of GPT’ lichten we beide opties toe, zodat je een optimale keuze kunt maken. Wat je ook kiest, de initialisatie is in een oogwenk voltooid. Heb je per ongeluk de foute partitiestijl gekozen, dan is er nog geen man overboord. Klik met de rechtermuisknop op het vak en kies Schijf converteren naar MBR/GPT-schijf. Het is maar dat je het weet: deze conversie is een stuk lastiger als je de schijf al hebt gepartitioneerd (zie tip 9): in dit geval moet je namelijk eerst alle bestaande partities weer weghalen.

MBR of GPT

Wanneer je een schijf wilt initialiseren overvalt Windows je met een behoorlijk technische vraag: kies je MBR of ga je voor GPT. MBR staat voor Master Boot Record en verwijst naar de eerste fysieke sector op een schijf waar de locatie van de partities wordt bijgehouden en waar ook een stukje opstartcode te vinden is. MBR is de oudste partitiestijl en heeft een ernstig tekort: schijven met meer dan 2,2 TB opslagcapaciteit zijn voor MBR een brug te ver.
GPT (GUID – Globally Unique Identifiers – Partition Table) is nieuwer. GPT kan met veel meer en met grotere schijfpartities overweg dan MBR, en is tevens beter bestand tegen corruptie. Zo goed als alle moderne besturingssysteem ondersteunen GPT, waaronder Windows Vista en hoger en Mac OS X 10.4 en hoger.
In principe kies je dus best voor GPT, maar wees je dan wel bewust van enkele randvoorwaarden: een antiek besturingssysteem als Windows XP kan data op een GPT-schijf niet benaderen. Verder heb je de 64bits-versie van Windows 7 of hoger nodig om van een GPT-schijf te kunnen opstarten, in combinatie met een zogenoemd uefi-systeem.

Tip 09: Partitionering

Zodra je de nieuwe schijf hebt geïnitialiseerd, verschijnt de indicatie Standaard in het Windows Schijfbeheer. Jammer genoeg duikt de schijf nog niet in Verkenner op. Logisch, want de schijf bevat momenteel alleen nog maar niet-toegewezen ruimte. Je moet namelijk eerst nog minstens één schijfstructuur oftewel partitie creëren waarop je data kunt plaatsen. Klik met de rechtermuisknop op de visuele voorstelling van de schijf en kies Nieuw eenvoudig volume. Er duikt een wizard op en zodra je op Volgende klikt, geef je aan hoe groot de nieuwe partitie moet worden. Standaard wordt hiervoor de volledige opslagcapaciteit benut, maar je kunt ook meerdere kleinere partities creëren (weliswaar één tegelijk). We gaan ervan uit dat je partitie de volledige schijfruimte mag innemen en dus druk je maar op Volgende, waarna je een geschikte stationsletter selecteert voor die partitie. Bevestig met Volgende. De schijf is nu klaar voor de laatste voorbereidingsfase: het formatteren.

Tip 10: Formattering

Een schijf formatteren betekent zoveel als de nodige structuren voorzien zodat een specifiek bestandssysteem (zoals ntfs) data op een correcte en efficiënte manier kan benaderen en bewaren. Een lekker ouderwets voorbeeld: zoiets als een archiefkast met hangmappen plaatsen, zodat je later daadwerkelijk iets in die dossierkast kunt opbergen.
Allereerst dien je hier dus het gewenste besturingssysteem aan te duiden en in nagenoeg alle omstandigheden zul je hier NTFS aanduiden. Het veld Clustergrootte laat je gewoon op Standaard staan. Vul een naam naar keuze in voor je partitie en laat vooral het vinkje staan bij Snelformatteren. Klik op Volgende en op Voltooien. Even later is je partitie netjes geformatteerd en dus klaar om data te ontvangen. Dat heeft Windows Verkenner inmiddels ook door, want kijk: je nieuwe station verschijnt nu wél in de lijst, net als je andere schijfpartities.

LENOVO L13D3E31 voor LENOVO YOGA TABLET B8000 B8000-F 10" Li-ion 9000mah 3.75V
ADS-40FSG-19 laptop adapter voor LG E1948S E2242C E2249 E1948 PC
PA-1650-78 ADP-65GD B laptop adapter voor Asus X551 X551M X551CA X551MA X551MA-DS21Q
PACKARD_BELL AS09A41 AS09A41 voor Packard bell EasyNote TJ61 TJ62 TJ63 TJ64 TJ65 TJ66 TJ67 serie Li-ion 4400mAh/6cell 11.1V
MSI BTY-L77 voor MSI GT72 2QD GT72S 6QF GT80 2QE serie Li-ion 7500mAh/83.25Wh 11.1V
ASUS C41-UX52 voor ASUS ZenBook UX52VS UX52A UX52V serie Li-ion 53Wh 14.8V

MSI Pro 24X: Elegante all-in-one pc

De MSI Pro 24X; we zagen 'm al staan tijdens Computex afgelopen maand, maar nu kunnen we 'm ook zelf testen in alle rust. Is een all-in-one-computer eigenlijk nog steeds iets waar we op zitten te wachten?
All-in-ones zien we eigenlijk steeds minder, maar MSI durft het aan om een nieuw model uit te brengen. De Pro 24X is een elegant vormgegeven all-in-one met een 24 inch scherm, dat vrijwel randloos is. De bezels rond het scherm zijn namelijk slechts 2.2 millimeter dik, waardoor je een mooi beeldvullend scherm krijgt. Dat scherm is bovendien ook superdun, die meet een dikte van 6.5 mm aan de bovenzijde.

Hardware

De hardware van deze all-in-one-pc bevindt zich onderaan aan de achterkant van de monitor, maar ook daar valt de algehele dikte mee: hier wordt de Pro 24X zo'n drie centimeter dikker, niet veel meer dan een gemiddelde gaminglaptop.
Qua hardware is er overigens ook vergelijkbare apparatuur te vinden als zo'n laptop. MSI kiest voor een Intel Core i5-processor (U7200) van nog de zevende generatie en een kloksnelheid van 2.50 GHz. De harde schijf is een Intel Optane 2.5 inch-model, die - dankzij het klepje aan de zijkant van de monitor - makkelijk verwijderd en voor een groter exemplaar vervangen kan worden, mocht dat nodig zijn. Verder vinden we aan de achterzijde van de Pro 24X twee LAN-poorten, drie usb 2.0-poorten, en een HDMI-poort voor een tweede monitor. Links van de monitor bevindt zich de aan/uit-knop en nog twee usb 3.1-poorten. Een usb-c-poort is niet aanwezig.
Voor de grafische chip is gekozen voor een Intel HD Graphics 620-chip, die 4K-beeld kan weergeven, ook op de eventuele tweede op de HDMI-poort aangesloten monitor. Voor gaming is deze grafische chip minder geschikt.

Scherm

Het 24 inch IPS-scherm (23,8 inch om precies te zijn) van de MSI Pro 24X heeft een antiglanslaag en een kijkhoek van 178 graden. Het beeld oogt mooi en helder, maar de monitor zelf heeft geen contrast- of helderheidknoppen (net als bij een laptop), maar je kunt de instellingen natuurlijk ook gewoon in Windoows 10 aanpassen, wat betreft de helderheid dan.
Ingebouwd zijn twee 2,5 Watt speakers, die qua volume niet echt eruit springen, en bovendien is het geluid wat blikkerig. Eigenlijk niet veel beter dan we bij veel laptops tegenkomen.

Voet of ophangen

De MSI Pro 24X kan op een voet worden geplaatst, of via een VESA-muurbevestiging worden opgehangen. In beide gevallen is het scherm echter niet in hoogte verstelbaar, wat meestal de beperking van een all-in-one-pc is. Op zich heeft de monitor een prima hoogte, maar als je wat langer bent kan het wat minder prettig werken. De voet van de all-in-one is overigens niet heel stabiel, we merken dat er toch wat speling zit in de bevestiging aan de achterkant van het beeldscherm, waardoor het scherm vaak nèt niet helemaal recht staat.

Complete all-in-one

Koop je de MSI Pro 24X in de winkel, dan krijg je er ook een toetsenbord en muis bij. Het toetsenbord is een wat kleiner model en heeft toetsen met een kortere aanslag, ook hier weer vergelijkbaar met een keyboard van een laptop. Op zich werkt het prima, maar voor een computer die als kantoorcomputer wordt ingezet is een ander - wellicht meer ergonomisch - toetsenbord wellicht wat beter.
De all-in-one heeft een TPM 2.0-chip, maar de computer zelf wordt standaard geleverd met Windows 10 Home. Dat besturingssysteem kan niet overweg met TPM en heeft geen BitLocker, dus wil je die extra beveiliging en encryptie, dan moet je overstappen naar Windows 10 Pro.

Conclusie

De MSI Pro 24X is een mooi vormgegeven all-in-one-computer die niet misstaat op een kantoorbureau of de studeerkamer thuis. Het scherm levert een hoge kwaliteit beeld op, en het is prettig dat je de harde schijf eenvoudig kunt wisselen, als je een exemplaar met een grotere opslagcapaciteit wenst. De dunne bezels geven het gevoel alsof het scherm groter is dan de 24 inch die het daadwerkelijk is. Jammer is wel dat de all-in-one niet helemaal stabiel op z'n pootje staat en dat het geluid van de speakers wat tegenvalt.

DA-65G19 PSAB-L101A laptop adapter voor 6.5 x 4.4mm LG X-note C500 R410
HP SO04XL voor HP Spectre Pro 13 G1 Li-ion 38Wh / 4950mAh 7.7V
504965-001 laptop adapter voor HP Desktop Power Supply unit PSU 504965-001 PC8044 220W HP-D2201C0 New
HTC B0P82100 voor HTC T1H HTC Nexus 9 8.9″ Tablet with free tool Li-polymer 6700mah 3.8V
ADP-33AW laptop adapter voor ASUS Vivobook S200E X201E X202E X200M
CLEVO 6-87-W370S-4271 W370BAT-8 voor Clevo W350ET W350ETQ serie Li-ion 5200mah/76.96Wh 14.8V

Altijd de nieuwste Windows-versie met Windows Fast Ring

Vind je het leuk om altijd de echt allernieuwste Windows-versie te gebruiken? Ook als er weleens iets mis is of nog niet helemaal af? Dan biedt Microsoft met Windows 10 een leuke nieuwe optie. Met een paar klikken geef je jezelf toegang tot de versies van Windows die Microsoft nog niet eens officieel heeft uitgebracht en kun je als eerste alle nieuwe mogelijkheden verkennen. Zo heb je altijd de nieuwste Windows-versie met Windows Fast Ring.
Nog maar enkele jaren geleden werkte Microsoft jarenlang in het grootste geheim aan een nieuwe versie van Windows om die dan in één keer en met veel tromgeroffel uit te brengen. Die dagen zijn voorbij. Aan Windows 10 wordt nu continu gewerkt en de ontwikkelaars brengen vaak meermaals per dag een nieuwe versie van het besturingssysteem uit. De meeste versies zijn alleen voor intern testwerk, maar steeds vaker komen sommige van deze versies ook gewoon beschikbaar voor iedereen die graag met de nieuwste Windows wil werken. Microsoft heeft er zelfs een speciaal project van gemaakt: het Windows Insider-programma. Zit je in dat programma, dan krijg je regelmatig een update die gewone Windows-gebruikers niet krijgen, waarna je de nieuwste versie van Windows op jouw pc hebt staan, rechtstreeks uit de softwarefabriek van Microsoft.

01 Versies en builds van Windows

Elke versie van Windows die uit de softwarefabriek rolt, is herkenbaar aan het unieke ‘build-nummer’, het volgnummer van de versie. Dit was altijd al zo en is ook eenvoudig te zien. Klik op Start, typ de opdracht winver en druk op Enter. Het venster Over Windows toont het versienummer en het build-nummer. De officiële eerste versie 1507 van Windows 10 had bijvoorbeeld het build-nummer 10.0.10240. Toen die versie werd verspreid waren de Microsoft-ontwikkelaars alweer een paar builds verder. Op het moment dat dit artikel werd geschreven was het meest recente build-nummer 10.0.16193. Die build is geen officiële release, maar een versie uit het Windows Insider-programma, waarmee je op ook jouw pc deze tussentijdse versies van Windows kunt gebruiken.

02 Ringen

Alleen de ontwikkelaars in het Windows-team hebben toegang tot álle nieuwe versies van het besturingssysteem. Zij zitten in de zogenoemde ‘Canary Ring’, de binnenste ring van mensen rondom Windows. Vinden zij een versie goed genoeg, dan geven ze die vrij voor de ontwikkelaars die binnen Microsoft aan andere producten werken, zoals applicaties en drivers. Deze groep heet de ‘Windows en Devices Group Ring’. Hebben ook zij weinig problemen met een nieuwe build, dan geeft het Windows-team die build vrij aan de zogeheten ‘Fast Ring’-gebruikers. Dat is een grote groep mensen die uit liefhebberij of interesse heeft aangegeven graag die nieuwste versies te ontvangen. Is ook hun reactie positief, dan komt een build ook ter beschikking van alle Windows Insiders in de ‘Slow Ring’. Om in één van de eerste twee ringen te zitten, moet je én bij Microsoft werken én goed kunnen programmeren, maar deelname in de Slow en Fast Ring staat vrij voor iedereen.

Van waterval naar ‘agile’

Aanvankelijk werd software ontwikkeld volgens de watervalmethode. Ontwikkelaars werkten soms jarenlang aan een nieuwe versie van een product, en pas wanneer alles klaar was, werd er nog snel getest en de software daarna aan de klanten gestuurd. Deze methode van softwareontwikkeling heeft vele nadelen: de software komt bijna altijd later dan afgesproken; heeft maar een deel van de afgesproken functionaliteit; en zit vol fouten doordat men pas helemaal aan het einde kan gaan testen en het dan vaak niet meer mogelijk is om de fouten te herstellen die worden ontdekt. Ook is het nagenoeg onmogelijk nog nieuwe functionaliteit toe te voegen nadat de ontwikkelaars aan hun werk zijn begonnen.
Deze problemen zijn zo fundamenteel dat veel software nu op een ‘agile’ manier ontwikkeld wordt (de Engelste term agile betekent lenig). Daarbij wordt in kleinere teams telkens aan maar één stukje van het totale product gewerkt en wordt er minimaal elke paar weken een nieuwe, werkende versie van het hele product opgeleverd. Ontwikkelaars en testers werken daarbij nauw samen en fouten worden al tijdens het ontwikkelen ontdekt én hersteld. Ook Microsoft werkt nu op deze manier.

03 Vereisten

Hoe je Windows Insider wordt lees je straks, maar voordat je dat doet is er nog een paar dingen om over na te denken. Een Windows Insider-build is altijd minder goed getest dan een officiële ‘echte’ nieuwe Windows-versie. Er is dus een grotere kans dat er een keer iets misgaat of niet goed werkt. Ook kan het zomaar zijn dat een functie die je veel gebruikte ineens verdwenen is of een paar weken niet goed werkt. Kun je daar tegen en heb je een snelle internetverbinding zonder datalimiet, dan kun je prima Windows Insider worden en de nieuwste builds van Windows testen. Er worden bovendien geen extra eisen gesteld aan de pc, zolang Windows 10 er goed op draait, is het voldoende.

04 Herstel en back-up

Nog wel belangrijk voor je begint met de Insider-builds, is te zorgen voor systeemherstel en databack-up. Zorg ervoor dat je bij problemen altijd terug kunt naar de computer voordat je de tussentijdse versies van Windows ging gebruiken en zorg er bovendien voor dat je door de testversies geen gegevens verliest. Voor systeemherstel zijn er meerdere opties zoals Systeemherstel van Windows 10 en het Herstelstation, maar onze favoriet is toch een volwaardig back-upprogramma zoals Acronis True Image of het gratis EaseUS Todo Backup Free. Daarmee maak je in een handomdraai een systeemhersteldisk om de pc mee te starten en een Windows-image te herstellen, en kun je ook alle data veilig back-uppen. Bewaar de back-ups het liefst op een externe usb-schijf of een nas, zodat je de back-up ongevoelig is voor systeemfouten en malware.

Office Insider

Het succes van het Windows Insider-programma was voor Microsoft reden om ook pre-releaseversies van Office beschikbaar te gaan stellen. Gebruik je Office 365, log dan in op office en klik op Aanmelden. Log in met het Microsoft-account waarmee je jouw versie van Office hebt gekoppeld. Klik op Office installeren / Taal en installatieopties / Aanvullende installatieopties. Selecteer in het menu onder Andere versies van Office één van de Office Insider-versies. Je kunt kiezen tussen 32 en 64 bit en opnieuw Slow en Snel. Klik op Installeren.

05 Updaten

Wanneer je dit artikel volgt, is het van belang dat je huidige Windows 10-installatie up-to-date is. In eerdere versies van Windows 10 verloopt de procedure namelijk op een andere manier. We gaan ervan uit dat in ieder geval de Creators Update op je systeem aanwezig is, die door Microsoft sinds april/mei wordt aangeboden. Controleer op welke versie van Windows 10 je zit (zie stap 1). Achter Versie hoort minimaal 1703 te staan. Als dit niet zo is, ga dan naar Instellingen / Bijwerken en beveiliging / Windows Update en download hier net zolang updates (met tussendoor eventueel herstarten van je computer) tot je de boodschap “Uw apparaat is up-to-date” ziet. Lukt dat niet? Download onder Update nu een aparte update-tool. Op die manier wordt ook de nieuwste Windows 10-versie geïnstalleerd.

06 Aanmelden en ring selecteren

Om te beginnen met het Windows Insider-programma, sluit je eerst alle programma’s. Ga dan naar Start / Instellingen / Bijwerken en beveiliging / Windows Insider-programma. Klik op Aan de slag. Om mee te doen moet je je aanmelden: klik op Een account koppelen. Dit account moet een Microsoft-account zijn, bijvoorbeeld een Hotmail- of Live-mailadres, of een ander mailadres dat aan de Microsoft-service gekoppeld is. Selecteer het account en klik op Doorgaan. Geef aan in welk tempo je de nieuwe builds wilt ontvangen. Er is keuze tussen Release Preview (je krijgt alleen de bijna-officiële versies gestuurd), Slow (je krijgt vaker een nieuwe versie, maar wel één die al beter is getest) en Fast (je krijgt bijna wekelijks de nieuwste publiek beschikbare testversie). Selecteer jouw voorkeur en klik op Bevestigen. Microsoft legt nog even uit wat dit betekent, klik opnieuw op Bevestigen. Om de keuze definitief te maken moet de pc opnieuw opstarten, klik op Nu opnieuw opstarten, of Later opnieuw opstarten als je eerst nog wat andere dingen wilt afronden.

07 Als je al Insider bent

Ben je al Windows Insider, dan ziet het vorige scherm er iets anders uit. Zodra je de eerste Slow of Fast-build op de pc hebt staan, kun je niet meer kiezen voor de Release Preview. Je kunt dan alleen nog wisselen tussen Slow en Fast. In de laatste Fast-build was het menu bovendien alleen nog maar in het Engels en was de keuze What pace do you want to get new builds? / Slow of Fast.

08 Windows Update

Microsoft verspreidt de nieuwe builds via Windows Update, net als alle kleine updates dus. Bovendien wordt zonder dat je dat merkt eerst de hele nieuwe Windows Insider-build gedownload en pas dan krijg je de melding dat je kunt upgraden. Hoewel je vooral veel moet wachten, is het verstandig de instellingen van Windows Update aan te passen voor de tijden waarop het nieuwe versies mag installeren. Klik op Start / Instellingen / Bijwerken en beveiliging / Windows Update. Kies nu onder Instellingen voor updates voor Gebruikstijden wijzigen. Hier kun je aangeven tussen welke Begintijd en Eindtijd je de computer gebruikt en je zeker niet (!) wilt dat de computer opnieuw opstart om een nieuwe versie te installeren. Stel jouw tijden in en bevestig met Opslaan. Onder Opties voor opnieuw opstarten en Geavanceerde opties vind je nog meer opties om het installeren van updates en de reboot te sturen. Overigens is een Insider-build is een volledige herinstallatie die wel een uur of langer kan duren, en in de tussentijd kun je de computer niet gewoon gebruiken!

09 Sneller downloaden

Het downloaden van een nieuwe Insider-build gebeurt ongemerkt. De techniek van het achterliggende Microsoft Unified Update Platform (UUP) is inmiddels wel flink verbeterd waardoor nieuwe builds kleiner zijn en sneller worden gedownload, toch is het vooral veel wachten tot de download klaar is om de nieuwe build te installeren. Veel invloed heb je daar niet, behalve dat je de computer langer aan kunt laten staan. Gelukkig kun je tijdens het downloaden de computer wel gewoon blijven gebruiken. Een truc om het binnenhalen te versnellen is het Windows Blogte volgen of beter nog het bijbehorende Twitter-account. Daar worden nieuwe Insider-builds altijd aangekondigd. Komt er dan een nieuwe build, schakel dan tijdelijk het Energiebeheer uit. Je doet dit via Start / Instellingen en zoek dan in het venster bovenin op energie. Selecteer Energiebeheer en klik op De schema-instellingen wijzigen. Selecteer bij De computer in slaapstand zetten de optie Nooit. Laat de pc aanstaan en wacht tot de nieuwe build binnen is. Pas na het installeren ervan zet je het energieschema weer terug naar de normale stand.

De najaarsupdate

Alle Insider-builds die nu uitkomen zijn ter voorbereiding van de Windows 10 Fall Creators Update. Dat is de volgende versie van Windows 10 die dit najaar als gratis update voor alle Windows 10 gebruikers beschikbaar komt. Deze update is een vervolg op de Creators Update die in mei 2017 uitkwam. De belangrijkste nieuwe functies richten zich op synchronisatie tussen verschillende platformen zoals Android en iOS waarop Microsoft-software werkt, door ongeacht op welk apparaat je werkt verder te kunnen gaan waar je was op een ander apparaat gebleven. En met Microsoft Fluent komt er een nieuwe standaard voor hoe programma’s er moeten uitzien om ze ongeacht het apparaat eenduidig vorm te geven. Verder zal de Linux-ondersteuning worden uitgebreid met usb-communicatie, zodat je een Raspberry Pi bijvoorbeeld direct vanaf de Bash-prompt in Windows kunt aanspreken en configureren.

10 De eerste Insider-build

Als er een nieuwe build beschikbaar is, wordt die door Windows Update gedownload. De voortgang hiervan zie je via Start / Instellingen / Bijwerken en beveiliging / Windows Update. Daar staat de volgende update met de opmerking dat dit een Windows 10 Insider Preview is en met een buildnummer erbij. Als de download klaar is, wacht Windows met het voorbereiden van de installatie tot de pc vrij is volgens het installatieschema van de Windows Updates. Wil je niet wachten, klik dan op Nu installeren. Is de voorbereiding klaar, dan kan de installatie worden uitgevoerd: klik op Nu opnieuw opstarten. Tijdens de installatie zal de pc vaak meerdere keren opnieuw opstarten en ook na de eerste keer aanmelden duurt het vaak nog even voor je de computer weer echt kunt gebruiken.

11 Feedback geven

Met een Insider-build op de pc ben je eigenlijk een bètatester van Microsoft. Je krijgt dan ook af en toe pop-ups met vragen of je een korte enquête wilt invullen of een vraag wilt beantwoorden zoals hoe snel je die build is of hoe stabiel. Door hieraan mee te werken, geef je Microsoft belangrijke informatie over de kwaliteit van de nieuwe builds. Maar je kunt ook ongevraagd fouten melden, je mening geven of met andere testers van gedachten uitwisselen. Klik op Start, typ Feedback en start de Feedback-hub. Je bent automatisch ingelogd met je Microsoft-account en kunt via Versie waarderen de huidige geïnstalleerde versie een score geven, maar je kunt ook via Feedback in de linker kantlijn zoeken naar wat anderen hebben gezegd of dan via Nieuwe feedback toevoegen zelf commentaar geven. Liefst wel in het Engels, dat helpt de ontwikkelaars het te begrijpen, al is het niet noodzakelijk.

12 Privacy

Een pijnpunt van Windows 10 is de privacy. Microsoft gebruikt het besturingssysteem om gegevens over de gebruiker te verzamelen en voor de Insider-builds geldt dat extra. Waar je in de gewone versie die spionage kunt uitzetten, geldt dat niet voor de Insider-builds. Open het onderdeel Privacy via Start / Instellingen. Een aantal opties is gelijk aan de normale Windows, maar alles onder Feedback en diagnose wordt (zo staat er letterlijk) “door het Windows Insider-programma beheerd”. Daar kun je niets aan veranderen. Volgens Microsoft zijn die gegevens essentieel om de kwaliteit van de nieuwe Windows te verbeteren, door problemen die optreden (zoals crashes en systeemfouten) op te sporen en op te lossen. Het is de prijs die je betaalt voor het mogen gebruiken van deze nieuwste builds.
Wil je wel de nieuwe builds, maar tóch niet al die gegevens delen, dan kun je het proberen met één van de bekende tooltjes om Windows veilig te maken. Zoek met Google naar ShutUp10 van het Duitse O&O Software of het minder verfijnde en soms ook wat lastiger te vinden Destroy Windows 10 Spying. Gebruik hiervan is nadrukkelijk op eigen risico en de resultaten in combinatie met de Insider-builds wisselend. Destroy Windows 10 Spying doet het vaak nog het beste, maar ook die loopt soms stuk op door Microsoft hard geblokkeerde instellingen. Welk tooltje je ook gebruikt, besef dat wanneer je privacy je echt lief is, je misschien beter geen Windows Insider kunt zijn en je gewoon moet beperken tot de officiële builds met de maximale opties om jouw privacy te beschermen. In stap 15 zie je hoe je stopt met het ontvangen van Windows Insider-builds.

13 Compatibiliteit

Een nieuwe niet-officieel gelanceerde Windows-versie kan betekenen dat sommige dingen niet helemaal goed in elkaar zitten. Daarom benadrukten we eerder het belang van back-ups maken. Gaat er iets mis, laat Windows Error Reporting het dan melden bij Microsoft. Maar probeer het ook zelf op te lossen. Belangrijk is vooral dat je blijft controleren of je beveiliging wel goed werkt. Want die moet het wel goed doen. Bijvoorbeeld Insider Build 15025 heeft altijd ruzie met de Kaspersky-beveiliging. Klik op Start en typ beveiliging. Start dan met een klik het Windows Defender-beveiligingscentrum. Hier zie je in het (nieuwe) beveiligingscentrum of je goed beveiligt bent. Alles met een rood kruis verdient aandacht.

14 Extra bescherming

Nu toch het Beveiligingscentrum is geopend, kun je de beveiliging van de pc ook een kleine boost geven. Klik op Virus- en bedreigingsbeveiliging en Windows laat zien welke beveiliging actief is. Klik dan op het pijltje achter Windows Defender Antivirus-opties om de aanvullende opties te bekijken. Zet dan de optie U kunt uw huidige provider blijven gebruiken en opgeven dat Windows de antivirus periodiek controleert op bedreigingen op Aan. Met deze optie ingeschakeld blijft de eigen geïnstalleerde beveiliging gewoon de hoofdbeveiliging, maar zal af en toe ook de Windows Defender als extra beveiliging de computer scannen op malware.

15 Stoppen

Vind je die vele updates niet meer leuk, klik dan op Start / Instellingen / Bijwerken en beveiliging / Windows Insider-programma / Geen insider Preview-versies meer ontvangen. Je kunt in de nieuwste build kiezen om helemaal te stoppen en terug te gaan naar de laatste officiële Windows-versie via de optie Laat me teruggaan naar de laatste Windows-versie. Maar is ook een aantal minder rigoureuze opties. Wil je alleen nog maar preview releases ontvangen (en dus uit de Fast of Slow Ring stappen), kies dan voor Naar een minder riskant en minder frequent schema overstappen. Wil je tijdelijk geen nieuwe builds, bijvoorbeeld omdat je problemen hebt ervaren met een versie, kies dan voor de optie Updates tijdelijk onderbreken. Wil je nog wel releases ontvangen, maar na de volgende officiële release niet meer, klik dan op Keep giving me builds until the next Windows release.
Wil je écht helemaal terug naar af, dan is het beter een systeemherstel uit te voeren naar het moment voor je aan het Windows Insider-programma begon. Gebruik daarvoor het programma waarmee je eerder in dit artikel het systeemherstel hebt veiliggesteld, zoals in ons geval Acronis True Image. Het terugzetten een systeemimage maakt de Windows Update-instelling om de Insider-builds te ontvangen helemaal ongedaan.

MICROSOFT BV-T5E voor Microsoft Lumia 950 RM-1106 RM-1104 RM-110 McLa Li-ion 3000mAh/11.6wh 3.85V

ASUS A32-N55 voor Asus N45 N55E N45SF N55SL N45S N55S serie Li-ion 5200mAh 10.8V
508152-001 503376-001 laptop adapter voor HP/COMPAQ 6000 240W PSU ELITE 8000
HP SH03XL voor HP Spectre x360 Convertible PC 13 13-AC033DX SH03057XL Li-ion 57.9Wh 11.55V
ASUS C32-N750 voor Asus N750 N750JV N750 N750JK serie Li-ion 69Wh 11.1V
10.5V/5V laptop adapter voor Sony Vaio Duo 13 SVP13213CGB,SVP13213CGS Ultrabook

Zo haal je verwijderde bestanden terug

Help! Zijn je belangrijke bestanden plotseling verdwenen of ineens niet meer te openen? Misschien komt het door een virus, maar het kan ook best zijn dat de fout bij jezelf ligt: het verkeerde bestand overschreven, de verkeerde partitie geformatteerd of nét te snel die stick verwijderd … Met wat geluk, de juiste kennis en de goede tools, haal je je verwijderde bestanden terug.
De allerbeste manier om bestandsverlies tegen te gaan, díe ken je al.: maak regelmatig back-ups naar een extern medium. En als het even kan bewaar je de back-up op twee verschillende locaties, bij voorkeur zowel offline als online. Nee, dit artikel wordt geen workshop over het maken van back-ups, want wat nu als het kwaad al geschied is?
Dan heb je meer aan datahersteltools, en we zullen het ook hebben over slimme ‘vangnetten’ die vaak al zijn ingebouwd in je besturingssysteem, in je cloudopslagservice of in het programma waarmee je de bestanden hebt gemaakt. Het zou namelijk zonde van je tijd en energie zijn om met allerlei datahersteltools aan de slag te gaan als het herstellen ook veel eenvoudiger kan.

01 Terugzetten

Heb je per ongeluk een bestand in Windows overschreven en wil je die eerdere versie graag terug? Als de oude data daarbij echt overschreven werden, is de kans op herstel heel erg klein. Maar veel gebruikers weten niet dat Windows mogelijk nog oudere bestandsversies heeft bewaard, met behulp van de functie Bestandsgeschiedenis.
Daar zijn wel enkele voorwaarden aan verbonden: je moet beschikken over een tweede fysiek opslagmedium, je moet de functie Bestandsgeschiedenis vooraf hebben ingeschakeld en het Systeemherstel moet actief zijn. In het kader ‘Bestandsgeschiedenis’ lees je hoe je dat aanpakt. We gaan er hier van uit dat er aan die voorwaarden was voldaan.
In dat geval ga je via Windows Verkenner naar de map waarin je een bestand hebt overschreven. Klik het overschreven bestand met de rechtermuisknop aan en kies Eigenschappen. Open het tabblad Vorige versies en selecteer het bestand met de gewenste datum. Wil je de versie eerst controleren, klik dan het pijltje aan bij Openen en kies In Bestandsgeschiedenis openen. Van hieruit kun je namelijk door de verschillende versies bladeren. Met de groene knop zet je de getoonde versie terug naar de oorspronkelijke locatie. Wil je de versie naar een andere locatie terughalen (om hem als kopie te hebben), dan klik je het pijltje aan naast Terugzetten en kies je Terugzetten naar waarna je naar de gewenste locatie bladert.

Bestandsgeschiedenis

De functie Bestandsgeschiedenis van Windows zorgt voor automatische back-ups van door jou geselecteerde mappen. Je kunt die als volgt inschakelen. Ga naar Instellingen en kies Bijwerken en beveiliging. Open de rubriek Back-up, druk op het plus-knopje bij Back-ups maken met bestandsgeschiedenis en geef aan op welke schijf je de back-ups wilt bewaren. Vervolgens zet je de schakelaar op Aan en klik je op Meer opties. Via Een map toevoegen bepaal je zelf van welke mappen je bestanden wilt back-uppen en bij Back-up maken van mijn bestanden geef je de frequentie aan (standaard Elk uur, wij kiezen liever Elke 10 minuten). Overtollige mappen kun je natuurlijk uit de lijst verwijderen.
Bestandsgeschiedenis werkt bij de gratie van een andere ingebouwde functie: het Windows Systeemherstel. Die functie wordt naar verluidt weleens uitgeschakeld nadat je een grote update van Windows 10 hebt geïnstalleerd. Je checkt als volgt of die functie nog wel actief is. Druk op Windows-toets+R en voer het commando sysdm.cpl uit. Open het tabblad Systeembeveiliging. Blijkt het systeemherstel uitgeschakeld voor het betreffende station, selecteer dan het station, klik op Configureren en zorg dat Systeembeveiliging inschakelenactief is. Bevestig je keuzes met OK.

02 Prullenbak

Het kan natuurlijk ook gebeuren dat je per ongeluk een bestand verwijdert. Of je dat nog (makkelijk) terugvindt, hangt af van een paar factoren. Wanneer je (vanuit Verkenner) op de Delete-toets hebt gedrukt, dan verhuist het bestand standaard naar de prullenbak en kun je het daaruit nog opvissen. Ga naar je bureaublad en dubbelklik op de Prullenbak. Via Zoeken in Prullenbak spoor je het gewenste bestand op, waarna je het vanuit het contextmenu kunt terugzetten met de gelijknamige optie.
Is de Prullenbak bij jou zo ingesteld dat bestanden direct worden verwijderd en niet eerst in de Prullenbak belanden? Dat check je als volgt: rechtsklik op Prullenbak, kies Eigenschappen en kijk of er een vinkje staat bij Bestanden niet naar de Prullenbak verplaatsen, maar direct verwijderen. In dit geval staat het bestand niet in die prullenbak, en dan heb je zwaarder geschut nodig om het bestand te herstellen: gespecialiseerde datahersteltools. Ook als je het bestand hebt verwijderd met de toetscombinatie Shift+Delete moet je hierin je toevlucht zoeken, want ook dan slaat het bestand de Prullenbak over.

03 Datahersteltools

Er bestaan heel wat datahersteltools. Tot de betere programma’s die ook nog eens als gratis versie beschikbaar zijn, horen Disk Drill (ook voor macOS beschikbaar) en Recuva. Met de gratis versie van Disk Drill ben je beperkt tot dataherstel van maximaal 500 MB. Mede daarom tonen we je in een notendop hoe je met Recuva aan de slag kunt, dat blijft toch onze favoriet.
Download en installeer Recuva. Let op: schrijf niets meer naar de schijf waarvan je data wilt herstellen, dus installeer de tool op een andere schijf of usb-stick. Standaard start Recuva in wizard-modus op en dat is een prima startoptie. Geef aan naar welke bestandstypen je op zoek bent. Weet je het niet zeker of zoek je naar meerdere soorten bestanden, selecteer dan Alle bestanden. Aanvankelijk is de interface Engelstalig, maar verder in het programma kun je de tool via de knop Options Nederlandstalig maken.
Vervolgens duid je aan waar het verdwenen bestand zich bevond – je kunt onder meer Op een specifieke locatie kiezen, maar eventueel ook Ik weet het niet zeker. Hoe nauwkeuriger je de zoektocht afbakent, hoe sneller de operatie kan verlopen. Vervolgens druk je op Start.

04 Recuva-herstel

Recuva gaat op zoek naar bestanden en laat na die zoektocht een lijst zien van bestanden waarvan er nog sporen terug te vinden zijn. De kolom Toestand evenals de kleuren van de bolletjes geven aan hoe Recuva de herstelkansen inschat: Uitstekend, (Zeer) Slecht of zelfs hopeloos Onherstelbaar. Door een kolomtitel (een- of tweemaal) aan te klikken wijzig je de volgorde van de bestandenlijst.
Plaats een vinkje bij bestanden die je wilt proberen terug te halen. Klik je selectie met de rechtermuisknop aan en kies Haal aangevinkte terug. Bepaal waar je de bestanden wilt opslaan – natuurlijk wel op een ander station – en bevestig met OK.

05 Geformatteerd

Er zijn nog andere doemscenario’s, bijvoorbeeld dat je (in een verstrooide bui) het verkeerde station hebt geformatteerd. Als je nog geen nieuwe gegevens op het station hebt bewaard, dan is er een redelijke kans op herstel. Ook hiervoor kun je Recuva inzetten. Annuleer dan wel de wizardmodus en selecteer bovenaan in het uitklapmenu het zojuist per ongeluk geformatteerde station.
Zodra je op Scan drukt, zal Recuva zelf voorstellen om de modus Uitvoerig Scannen in te schakelen. Bevestig dat met een druk op Ja. Je kunt deze modus trouwens ook proberen als je met de normale wizard-modus de bestanden niet terug kunt vinden. Houd er rekening mee dat zo’n diepe scan erg ‘arbeidsintensief’ kan zijn: tijdens dit proces heb je best tijd voor een kop koffie of zelfs een hele lunch. Hopelijk heeft Recuva goed nieuws te melden wanneer je weer terugkomt bij je pc.

06 Word: schoon opstarten

Bestanden per ongeluk verwijderen of overschrijven, of verstrooid het verkeerde station formatteren … dat zijn probleemsituaties die we – als we eerlijk zijn – aan onszelf te wijten hebben. Het kan ook gebeuren dat een bestand ineens ‘corrupt’ raakt en niet meer op een normale manier wil openen. Dit komt relatief vaak voor bij Word-bestanden. De oorzaak doet er even niet toe, we kijken hoe je dit kunt oplossen.
Stel dat Word een document plotseling niet meer op de correcte manier wil openen: er verschijnen vreemde tekens, de lay-out lijkt nergens op, de applicatie bevriest of er duikt steevast een foutmelding op. Je eerste poging is dan Word ‘naakt’ opstarten: zonder sjablonen of invoegtoepassingen. Rechtsklik op de snelkoppeling naar Word en kies voor Eigenschappen. Open het tabblad Snelkoppeling en voeg nu achteraan in het veld Doel (tijdelijk) de parameter /atoe. Start Word en open je document.

07 Word: herstelopties

Werkt de voorgaande manier niet, dan is een tweede mogelijke oplossing om Word een herstelpoging te laten doen. Ga naar het menu Bestand, kies Openen en navigeer naar het gewenste bestand via Bladeren. Klik op het pijltje rechts van de knop Openen en selecteer Openen en herstellen.
Wat je ook nog kunt proberen: je converteert het gebrekkige document eerst naar een ander formaat (bij voorkeur eerst via RTF-bestand (*.rtf) bij Opslaan als), waarna je het daarna weer naar het originele formaat terugzet.
Ook ‘selectief kopiëren’ kan weleens soelaas bieden: open het document en druk achtereenvolgens op Ctrl+End en op Ctrl+Shift+Home zodat alle tekst wordt geselecteerd. Die kopieer je dan met Ctrl+C en plak je daarna met Ctrl+N en dan Ctrl+V in een nieuw, blanco document. Heb je verschillende secties in je document, kopieer dan alleen de tekst tussen de diverse sectie-markeringen.
Tot slot kun je er ook nog externe hulp bij halen, bijvoorbeeld in de vorm van het gratis Savvy DOCX Recovery.

08 Word: geweigerd

Weigert Word ook maar íets van je document te tonen? Ook dan heb je een paar mogelijke uitwegen. Probeer het bestand eens te openen in een andere tekstverwerker, zoals LibreOffice Writer. Of je probeert het document op een alternatieve manier in te laden. Start Word met een leeg document op, ga naar het menu Invoegen en klik rechtsonder de rubriek Tekst het pijltje aan, bij Object. Hier kies je dan Tekst uit bestand invoegen.
Nog steeds niks? Dan maar als volgt: ga naar Bestand en kies Openen / Bladeren. In het uitklapmenu rechtsonder kies je Tekst uit een willekeurig bestand herstellen (*.*). Word zal nu proberen alle herkenbare tekstgedeeltes uit je nukkige document te extraheren – weliswaar ten koste van je originele lay-out, maar dat is alvast beter dan niks.
Het kan trouwens nog ‘experimenteler’, althans bij een .docx-formaat. Hernoem de extensie eens naar .zip en open het archief bijvoorbeeld met het gratis 7-Zip. Open vervolgens de uitgepakte map met de naam Word en laad het bestand document.xml in een teksteditor in. Tussen de tags <w:t> en </w:t> vind je alle tekst terug. In de uitgepakte submap Media tref je alle ingevoegde afbeeldingen aan. Tot zover onze trucs om Word-bestanden te herstellen.

09 Google Drive: gewist

Tot nu toe hebben we het vooral gehad over data(herstel) op lokale opslaglocaties. Maak je volop gebruik van een cloudopslagservice, dan kunnen zich ook daar problemen voordoen. Bij de meeste van die diensten heb je de mogelijkheid om gewiste of zelfs overschreven bestanden terug te halen. Er is dan bijvoorbeeld een prullenbak aanwezig, of er wordt zelfs een vorm van versiebeheer ondersteund. We nemen hier het populaire Google Drive als voorbeeld.
Bestanden die je per ongeluk verwijdert op de site van Google Drive of in je lokale synchronisatiemap, worden standaard in de prullenbak van Google Drive geplaatst. Open op de site in het linkerpaneel het item Prullenbak en orden de bestanden eventueel chronologisch door de kolom Laatst gewijzigd aan te klikken. Selecteer de gewenste bestanden, eventueel door bij het aanklikken de Ctrl- of Shift-toets ingedrukt te houden. Klik dan je selectie met de rechtermuisknop aan en kies Herstellen. De items worden meteen naar de originele locatie in je Drive teruggezet.

10 Google Drive: overschreven

In Google Drive kun je ook naar een vorige bestandsversie terugkeren – standaard kun je tot dertig dagen in de tijd teruggaan. Navigeer naar het betreffende bestand en klik het met de rechtermuisknop aan. Kies Versie beheren, scrol naar de beoogde versie en klik op het knopje met de drie puntjes. Hier kies je dan Downloaden, waarna het bestand naar je pc wordt gestuurd.
Merk op dat je hier ook de optie Altijd bewaren terugvindt. Deze optie zorgt ervoor dat deze bestandsversie niet automatisch na dertig dagen wordt verwijderd. Houd er wel rekening mee dat de bestandsgrootte van oudere versies van niet-Google-documenten afgaat van je totale opslagruimte. Dit is voor bestanden in Google-formaten niet het geval.

Fysieke sectoreditor

Wanneer je er met geen enkele techniek of (gratis) tool uit dit artikel in slaagt om verloren bestanden terug te halen, dan kunnen wat gevorderde gebruikers nog hun toevlucht nemen tot een zogenoemde fysieke sectoreditor. Bijvoorbeeld het gratis HxD. Installeer de tool en voer die bij voorkeur als administrator uit. Ga naar het menu Extras en kies Open schijf, waar je dubbelklikt op de gewenste logische of fysische schijf. Veiligheidshalve laat je het vinkje staan bij Open als alleen lezen. Je kijkt nu rechtstreeks naar (de hexadecimale weergave van) de schijfinhoud, als het ware onder (de verkenner van) Windows door. Via het Zoek-menu kun je vervolgens naar tekststukken uit het verloren bestand zoeken. Die kun je dan bijvoorbeeld selecteren en via Ctrl+C en Ctrl+V in een document plakken. Monnikenwerk ongetwijfeld, maar wellicht heb je dat er wel voor over.

A13-045N2A KP.0450H.001 laptop adapter voor Acer Aspire Switch 11 12 V,Acer Chromebook 11
ADS-40FSG-19 laptop adapter voor LG E1948S E2242C E2249 E1948 PC
CLEVO W540BAT-6  voor Clevo W155U W540eu W54eu li-ion 4400mAh 11.1V
PA-1450-26 laptop adapter voor ACER Aspire One 722 AO722 EX2519-C62F Z1401-C2XW
VGP-AC19V54 PCGA-AC19V9 laptop adapter voor Sony Vaio PCG-FR860 PCG-FRV25 VGN-N130P/B
MICROSOFT BV-T5E  voor Microsoft Lumia 950 RM-1106 RM-1104 RM-110 McLa Li-ion 3000mAh/11.6wh 3.85V

Bestanden extern opslaan - welke schijf kies jij?

Vandaag de dag heb je voor de pc of laptop volop keuze uit externe opslagdragers, zoals een losse harde schijf, usb-stick, geheugenkaart of misschien wel externe ssd. Welke schijf je het best kunt kiezen, is van verschillende factoren afhankelijk. Computer!Totaal loodst je door het keuzeproces!
Een externe opslagdrager is een prima oplossing voor het geval de interne schijf van jouw pc of laptop volloopt. Bovendien kun je er gemakkelijk back-ups op bewaren en bestanden onderweg meenemen. Vanwege het enorme aanbod van externe opslagdragers is de aanschaf niet bepaald een abc’tje. Heb jij moeite met kiezen en kun je wel wat hulp gebruiken? Hier moet je op letten

Externe schijf: Veel voor weinig

Wie veel opslagruimte wenst voor een gunstige prijs, is het best af met een externe harde schijf. Kijk je naar de prijs per gigabyte, dan zijn 3,5inch-schijven het goedkoopst. Bij een nieuw product heb je keuze tussen een opslagcapaciteit van 2 TB tot 10 TB. Een nadeel is wel dat deze schijven altijd netvoeding nodig hebben. Weliswaar is dat gunstig voor de lees- en schrijfsnelheid, maar het kan onhandig zijn om zo’n voedingsblok mee te sjouwen. Externe 3,5inch-schijven zijn dan ook met name geschikt voor gebruik op een vaste locatie. Gelukkig bieden ook externe 2,5inch-schijven tegenwoordig nogal wat opslagruimte. Die hebben voldoende aan voeding via een usb-kabel, zodat je geen stekker met een voedingsblok nodig hebt. Bovendien is het formaat vanwege de 2,5inch-formactor ook iets kleiner. Bij externe 2,5inch-schijven heb je keuze tussen een capaciteit van 500 GB tot en met 5 TB.

Twee schijven

Let bij de aanschaf van een externe 3,5inch-schijf goed op. Veel fabrikanten stoppen namelijk twee schijven in een behuizing. Een product met 16 GB opslag bestaat feitelijk uit twee schijven van elk 8 GB. Overigens is daar niets mis mee, maar de behuizing is hierdoor wel ongeveer tweemaal zo groot. Sommige fabrikanten geven in de productnaam gelukkig duidelijk aan dat de behuizing twee schijven bevat, zoals de WD My Book Duo en LaCie 2big Dock.

Usb-stick: Kleine datadrager voor pc

Vind je een externe 3,5inch- of 2,5inch-schijf te groot? Met een usb-stick haal je een zeer compacte en schokbestendige opslagdrager in huis. Aangezien iedere pc en laptop usb-poorten bevat, werken usb-sticks probleemloos op ieder systeem. Bedenk wel dat de prijs per gigabyte van een geheugenstick vele malen hoger ligt dan bij een externe harde schijf. Daarentegen schaf je voor een paar euro al een klein stickie met 8 of 16 GB opslag aan, terwijl de goedkoopste schijven beginnen bij enkele tientjes. Overigens bestaan er ook modellen met meer opslagcapaciteit. De grens ligt bij 2 TB maar daar betaal je ook flink voor (zie kader ‘Mega-usb-stick’). Een usb-stick is met name handig wanneer je relatief weinig data onderweg meeneemt, zoals documenten, foto’s of enkele filmpjes. Veel usb-sticks hebben een oogje, zodat je ze simpel bevestigt aan een sleutelbos. Controleer goed op welke wijze de usb-connector is beschermd. Goedkopere producten hebben bijvoorbeeld een dopje dat je gemakkelijk kwijtraakt. Kies je voor een iets duurder exemplaar, dan wordt de usb-connector meestal beschermd door een schuifmechanisme.

Mega-usb-stick

Usb-sticks met een capaciteit tot 512 GB zijn tamelijk breed verkrijgbaar. Wens je een exemplaar met nóg meer opslagcapaciteit? De Kingston DataTraveler Ultimate GT is voor zover bekend de enige usb-stick die aan deze eis voldoet. Helaas is het product nogal duur. De 1TB-versie kost rond de 700 euro, terwijl je voor de 2TB-versie zo’n 1.300 euro betaalt.

Externe ssd: Compact en razendsnel

Wie snelheid belangrijk vindt en behoorlijk wat gegevens wil opslaan, kiest het best voor een externe ssd. In tegenstelling tot een externe schijf bevat dit opslagmedium geen bewegende onderdelen om data uit te lezen. Alle bestanden staan op chips, waardoor gebruikers ze zeer snel kunnen oproepen. Dat verschil merk je bijvoorbeeld duidelijk wanneer je een besturingssysteem vanaf een externe ssd opstart of zware bestanden opent. Een bijkomend voordeel is dat dit opslagtype zeer compact is en nagenoeg geen geluid produceert. Verder is een externe ssd robuust en slijtvast, waardoor de verwachte levensduur behoorlijk lang is. Nadelen zijn er ook. Deze opslagdrager is behoorlijk aan de prijs en er is vooralsnog nog niet bijster veel keus wat merk betreft. SanDisk, Samsung en WD hebben inmiddels wat van deze producten. De opslagcapaciteit strekt zich uit van 120 GB tot 2 TB.

Rotatiesnelheid en usb-standaard

Ook wanneer je niet kiest voor een prijzige externe ssd, let je op de snelheid van het gekozen opslagmedium. Twee specificaties hebben hierbij grote invloed. Kijk ten eerste even naar de usb-standaard. Hoe hoger die is, hoe beter. De meeste usb-sticks en externe schijven ondersteunen usb 3.0, waarbij de maximale doorvoersnelheid in theorie 5 Gbit/s bedraagt. In de praktijk haal je dat overigens nooit. De recente usb3.1-aansluiting verdubbelt deze theoretische doorvoersnelheid, al zijn er momenteel nog weinig producten met deze usb-standaard te koop. Houd er rekening mee dat je op de computer een usb-poort met dezelfde usb-standaard nodig hebt om de hogere doorvoersnelheid te benutten. Bij een usb2.0-poort is de snelheid namelijk beperkt tot maximaal 480 Mbit/s. Dan kun je die snellere schijf wel gewoon aansluiten, maar haal je die hoge snelheid niet.
Bij externe schijven kun je ook nog op de rotatiesnelheid letten. De roterende lagen (platters) van een harddisk draaien namelijk in de meeste gevallen op een vast toerental. Bij een hogere waarde kunnen de gegevens sneller worden uitgelezen. Mobiele 2,5inch-schijven hebben doorgaans een lagere rotatiesnelheid dan 3,5inch-schijven die draaien op netvoeding. De snelste schijven werken met 7200 rotaties per minuut. De keerzijde van dergelijke producten is wel dat ze meer energie verbruiken en sneller slijten.

Achter slot en grendel

Zeker wanneer je een opslagdrager regelmatig onderweg meeneemt, speelt veiligheid een belangrijke rol. De kans op verlies of diefstal is in dat geval groter dan wanneer je een externe schijf alleen maar thuis gebruikt. Om te voorkomen dat privacygevoelige bestanden in verkeerde handen terechtkomen, kun je de bestanden versleutelen. Je kiest dan het best voor een opslagdrager met hardwarematige encryptie. Een speciale chip voert de versleuteling uit, zodat je voor deze taak niet de processor van de computer belast. Via meegeleverde software stel je een sterk wachtwoord in, zodat onbevoegden geen toegang tot de gegevens hebben. Bij het koppelen van de opslagdrager aan een systeem is altijd de juiste sleutel vereist. Veel externe ssd’s beschikken over hardwarematige encryptie, en er zijn ook enkele externe schijven en usb-sticks met deze functie verkrijgbaar. Sommige specifieke schijven hebben een cijfercodeslot en vingerafdrukscanner, maar dergelijke producten zijn wel vrij zeldzaam.

Robuuste behuizing

Als je de opslagdrager vaak meeneemt, let dan even goed op de behuizing. Het is uiteraard verleidelijk om voor een goedkope usb-stick of externe schijf te kiezen, maar dan heeft de fabrikant ergens op moeten bezuinigen, en dat is nogal eens op het materiaal. Zo bestaat de buitenkant van budgetschijven uit kunststof dat je veelal kunt indeuken. Dergelijke producten zijn niet voorbereid op val- en stootschade. Kies bij voorkeur voor een exemplaar met een robuustere buitenkant. De luxere modellen hebben meestal een behuizing van aluminium, waardoor je gegevens beter zijn beschermd. Ga je voor maximale zekerheid, dan zijn er ook externe schijven met water-, val- en schokbestendige behuizingen te koop. Kijk maar eens naar de bekende Rugged-lijn van Lacie, waarbij de buitenkant een rubberen laag heeft.

Toekomstbestendig

Zoek je een opslagdrager die goed voorbereid is op de toekomst? Kies een externe schijf of ssd met een rappe usb-c-aansluiting. Deze poort is een stuk kleiner dan een traditionele usb-a-ingang. Steeds meer mobiele apparaten zijn voorzien van usb c, zodat je de opslagdrager bijvoorbeeld ook op een geschikte smartphone of tablet kunt aansluiten. Verder is de connector van usb c omkeerbaar, zodat je de kabel niet meer verkeerdom kunt proberen aan te sluiten. Heb je nog geen computer of mobiel apparaat met usb c maar wil je wel nu alvast een opslagdrager met deze aansluiting kopen? Geen zorgen, want fabrikanten leveren meestal een adaptersnoertje mee. Hiermee koppel je het opslagmedium alsnog aan een reguliere usb-poort. Wordt zo’n verloopkabeltje niet meegeleverd, dan kun je dit ook los aanschaffen.

Sd-kaart

Een opslagdrager die we in deze keuzehulp onbehandeld laten, is de (micro-)sd-kaart. Hoewel veruit de meeste pc’s en laptops een sd-kaartlezer bevatten, is dit opslagtype voor back-up-doeleinden niet zo interessant. Een geheugenkaart dient vooral als opslagmedium in mobiele apparaten, zoals smartphones en digitale camera’s. De sd-kaartlezer op de computer gebruik je bijvoorbeeld om foto’s en filmpjes van deze mobiele apparaten over te zetten. Hoewel je een sd-kaart ook als mobiel opslagmedium voor je bestanden kunt inzetten, raden we dat af. Geheugenkaarten zijn lang niet zo sterk als usb-sticks en bovendien ligt de prijs per gigabyte doorgaans een stuk hoger.

Conclusie

Er bestaan allerlei afwegingen om voor een losse schijf, usb-stick of externe ssd te kiezen, waarbij mobiliteit en opslagcapaciteit natuurlijk een belangrijke rol spelen. Heb je de keuze eenmaal gemaakt, let dan vooral ook op de usb-standaard voor een vlotte bestandsoverdracht. Tot slot is hardwarematige encryptie geen overbodige luxe wanneer je privacygevoelige data onderweg meeneemt. Succes bij het maken van je keuze!

MOTOROLA 82-150612-01 voor Motorola Symbol MC2100 MC2080 MC2180 BTRY-MC21EAB0E Li-ion 2400mAh 3.7V
ACER AL15A32 voor Acer Aspire E5-522 E5-522G E5-532 E5-532T E5-573 li-ion 37Wh 14.8V
Slim 19.5V 9.23A laptop adapter voor ASUS AC/DC Adapter FA180PM111 Charger
DELL T54FJ YKF0M voor Dell E5420 E6420 E6430 E6520 E6530 Li-ion 40Wh/4CELL 14.8V
BOSE 404600   voor Bose SOUNDLINK I II III Li-ion 2300mah 11.1V/12.4v
ACDP-100D01 laptop adapter voor Sony Vaio PCGA AC19V4 ACDP-100D01

Nas-schijf stuk of vol? Zo vervang je hem

Nieuwe schijven in je nas plaatsen doe je op twee momenten, als alle schijven vol zijn of als een schijf defect is. In beide gevallen moet je beseffen dat een harde schijf in een nas onderdeel is van een complex opslagsysteem. Zomaar een schijf eruit halen en een andere erin, is geen goed idee. Het vervangen van schijven in een nas doe je namelijk volgens bepaalde regels. Maar met de juiste kennis en informatie kun je een schijf in je nas zo vervangen.
Een nas is gemaakt om ergens in huis, stil zijn werk te doen. Meer dan elektriciteit en een netwerkkabel is niet nodig. En verder hoef je alleen periodiek een update te installeren of wil je misschien zelf een nieuwe package installeren. Er zijn twee gevallen waarin de nas wél meer aandacht nodig heeft en dat is als de opslag vol raakt of als de opslag defect is. Beide zijn situaties waarin je meteen aan de slag moet om de schijven te vervangen. Een klusje waar niemand echt naar uitkijkt, al was het maar omdat het geld kost en er altijd het risico is op gegevensverlies. En dat laatste wil nou net niemand meemaken. In dit artikel laten we je diverse dingen zien die je moet doen om je nas in te stellen, we gaan hierbij uit van de menustructuren van Synology en QNAP, die veel op elkaar lijken. Andere nas-fabrikanten bieden uiteraard vergelijkbare opties, maar die kunnen net anders heten.

01 Signalen ontvangen

Doordat een nas meestal buiten het zicht staat, blijven signalen dat er problemen zijn met de opslag vaak lang onopgemerkt. Snelheid is echter belangrijk, want hoe eerder je het probleem oplost hoe groter de kans dat je geen gegevens verliest. Een nas heeft maar een beperkt aantal middelen om jouw aandacht te vragen. De eerst is door een waarschuwing te sturen via e-mail of sms, maar dit werkt alleen wanneer het eerder en correct geconfigureerd is. En dat is vaak niet het geval. Wat wel altijd werkt zijn geluid- en lichtsignalen. Heeft de nas echt aandacht nodig, dan laat het allereerst elke paar seconden een duidelijk geluidsignaal horen en ook laat het de HDD-led oranje of rood te knipperen. Zie of hoor je deze waarschuwingen, kom dan direct in actie.

02 Eerst analyse

Log allereerst in op de webinterface van de nas. Mogelijk krijg je direct al een melding te zien over de problemen, mogelijk moet je eerst het onderdeel Meldingen of Logboeken openen. Kijk naar de Fouten en Waarschuwingen met betrekking tot de opslag. Open daarna de Opslagmanager of het Opslagbeheeren kijk naar de specifieke informatie over de configuratie van de opslag. Hierbij geldt: ‘alleen kijken en niets aanpassen’, want zeker als het gaat om een defecte schijf, kan elke wijziging het systeem verder in problemen brengen. Check ook de S.M.A.R.T.-status van de individuele schijven. S.M.A.R.T. is een systeem dat de vele tellers van een harde schijf uitleest en beoordeelt of een harde schijf nog wel gezond is. Vaak ziet S.M.A.R.T. al problemen aankomen voordat de opslag er echt door geraakt wordt. Dan ben je mooi op tijd om in te grijpen. Mocht de nas al wel in problemen zijn, via Configuratiescherm / Algemeen kun je het geluidssignaal uitschakelen.

03 Wat je niet moet doen

Minstens zo belangrijk als wat je wél moet doen op het moment dat er problemen zijn met een nas, is wat je juist níet moet doen. Om de gegevens op de nas te beschermen, moet je de activiteit van de nas zo veel mogelijk beperken. De kans is groot dat je wanneer je na langere tijd weer inlogt op de nas, een firmware-update wordt voorgesteld: niet doen! Updaten van packages: niet doen! Nieuwe packages installeren: niet doen! Alles wat geen bijdrage levert aan het vervangen van de schijven of het herstel van de opslag, moet wachten. Eerst moet de nas weer stabiel zijn.

04 Wat staat erop?

Voordat je verder gaat, is het belangrijk te weten of er bestanden op de nas staan die je niet wilt kwijtraken en die nergens anders staan? Zo ja, dan moet je er dus echt alles aan doen om gegevensverlies te voorkomen. Is de opslagruimte wel gezond, maar gewoon te vol, dan kun je eerst proberen overbodige bestanden te verwijderen. Misschien is na een goede opschoonactie de hele schijfupgrade niet meer nodig of kan het een paar maanden worden uitgesteld. Maar als de opslag door een defecte schijf in gevaar is, moet je vooral níet gaan opschonen, omdat elke schrijfbeweging voor de defecte harde schijf het echte einde kan betekenen. Start daarom de File Station en loop eens door de mappen en bestanden op de nas. Wat staat er en hoe belangrijk is het. Als de nas nog wel gezond is, kun je ook de nas de opslag laten inventariseren via de Opslag-analyser of een soortgelijke functie zoals Systeembronnen / Opslagbron / Opslagruimte bij QNAP.

05 Is er een back-up?

We raden aan éérst een back-up te maken van de gegevens op de nas (zie ook kader ‘De nas back-uppen?’), voordat je met de nas-schijven aan de slag te gaat. Dit geldt zeker wanneer de nas unieke informatie bevat, bestanden die je nergens anders meer hebt. Is de nas gezond, maar alleen de opslag vol, dan is het maken van een back-up zeker raadzaam. Is de opslag in de nas defect of nadert een schijf volgens de S.M.A.R.T.-informatie zijn einde, dan is het maken van een back-up een afweging tegen het risico dat het uitvoeren van een back-up de nas nog instabieler maakt. Gelukkig zijn er steeds meer mogelijkheden om een nas te back-uppen, bijvoorbeeld naar een externe schijf of een Tandberg Data RDX QuikStor, maar ook de cloud. Sommige van deze back-upfuncties werken direct vanuit het besturingssysteem, voor andere moet je een extra package installeren. Had je zo’n package op het moment van de problemen nog niet geïnstalleerd, dan is het niet verstandig dat alsnog te doen als de opslag corrupt of defect is.

De nas back-uppen?

De beste maatregel tegen gegevensverlies is ook bij een nas het hebben van een back-up. Een back-up van een nas klinkt voor sommige mensen onlogisch omdat zij de nas zelfs als back-up zien. Maar dat is het juist níet! Bij back-ups geldt de 3-2-1-regel: 3 back-ups, op 2 fysiek verschillende media, waarvan 1 buitenshuis. Staan de back-ups van alle pc’s en andere apparaten alleen op de nas, dan voldoe je niet aan regel twee en drie van een goede back-up. Door de nas ook te back-uppen los je dat op, de gegevens komen dan op een tweede apparaat dat ook nog eens buitenshuis bewaard kan worden.

06 Hoeveel opslagruimte

Hoewel we nog niet zover zijn om schijven te wisselen, is het wel noodzakelijk te weten hoeveel gegevens er op de nas staan. De regel is dat de nieuwe schijf (of schijven) van de nas minimaal dezelfde opslagcapaciteit moeten opleveren als er nu is. Kleiner kan niet, en evenveel opslag alleen in geval van een defecte schijf, al kun je ook dan met een grotere schijf prima uit de voeten. Als je wilt weten hoeveel opslagruimte er nu is en wordt gebruikt, kijk dan in het onderdeel Opslagbeheer of Opslagmanager, of gebruik de Synology Opslag-analyser of bij QNAP Systeembronnen / Opslagbron / Opslagruimte voor meer inzicht. Om te zien welke schijven er in de nas zitten, kijk je bij Opslagbeheer / HDD/SSD of Opslag en opslagmomenten / Opslag / Schijven.

07 Gegevensbescherming

Het volgende om uit te zoeken is de inrichting van de opslagruimte op de nas en of daarbij is gekozen voor extra bescherming van de bestanden op de nas tegen hardware-falen zoals een defecte harde schijf. Bij het configureren van de opslagruimte op een nas zijn er drie opties: jbod, raid0 en raid1 én hoger. Bij jbod en raid0 is er geen extra bescherming tegen hardware-falen. Gaat een schijf stuk, dan is de héle opslagcapaciteit verloren en daarmee alle bestanden. Bij jbod en raid0 kun je dus niet zomaar een schijf vervangen door een andere. Dat kan min of meer wel bij raid1, raid5, raid6 en raid10. Dit zijn allemaal raid-varianten waarbij de gegevens zo op de schijven zijn opgeslagen dat wanneer één van de schijven stuk gaat, je geen gegevens verliest. Maar dat geldt dus alleen voor raid1, raid5, raid6 en raid10. Heb je gegevensbescherming, dan maakt dat het straks mogelijk schijven één voor één te vervangen door nieuwe of grotere. Zonder gegevensbescherming is die optie er niet.

Automatische raid

Met raid kun je de gegevens op een nas beschermen tegen het falen van één of meer harde schijven. Daarvoor moet je de juiste raid-variant kiezen en dat is niet altijd even makkelijk. Een aantal nas-fabrikanten biedt daarom een ‘slimme’ raid-mogelijkheid waarbij de nas op basis van de aanwezige schijven zelf bepaalt wat de beste raid is én waarbij het ook mogelijk is schijven van verschillende grootte te gebruiken. Bij Synology heet dit SHR (Synology Hybrid Raid), bij Netgear X-RAID. Dit werkt prima, maar bij een defecte schijf heb je gevoelsmatig minder zekerheid welke raid door de nas is gekozen en wat jij dus moet doen om de schijf te vervangen. Heb je na de eerste configuratie nog geen schijven vervangen dan kun je er bijna vanuit gaan dat bij twee schijven voor raid1 is gekozen en bij vier schijven en meer voor raid5. Moet je het raid-systeem herstellen, log dan in op de webinterface van de nas en controleer de raid-indeling bij Opslagbeheer of Opslagmanager en volg de aanwijzingen van de nas om het systeem te herstellen.

08 Schijf verwijderen

Om de opslagcapaciteit uit te breiden of te herstellen in geval van een defecte schijf, zullen een of meer schijven verwijderd moeten worden. Belangrijk hierbij is of de nas, ‘hot-swappable’ is of niet. Dit kun je nakijken in de specificaties van de nas. Is de nas hot-swappable, dan hoef je de nas niet uit te schakelen om de defecte schijf eruit te halen en de nieuwe schijf te plaatsen. Is de nas niet hot-swappable, dan moet je eerst inloggen op de webinterface en via het menu de nas netjes uitschakelen. Is de nas helemaal uitgeschakeld, verwijder dan de defecte schijf, plaats de nieuwe en start de nas weer op.

09 Raid0 en jbod ‘uitbreiden’

Wil je de opslag uitbreiden en is er een jbod- of raid0-indeling gebruikt, dan moeten de schijven vervangen worden door nieuwe met meer opslagcapaciteit. Zodra je de eerste schijf eruit haalt, zal de nas de totale opslagcapaciteit kwijtraken en de toegang tot alle bestanden. Zodra de nieuwe schijven zijn geplaatst, is het zaak de opslagcapaciteit opnieuw in te richten en dit keer liever met een indeling die wel extra gegevensbescherming biedt. Je kunt dit wanneer de nas hot-swappable is doen terwijl de nas is ingeschakeld, maar omdat toch de hele opslag niet toegankelijk is, kun je net zo goed de nas eerst uitschakelen. Nummer elke schijf die je uit de nas haalt corresponderend met de positie die de schijf in de oude configuratie innam.

10 Raid1 en hoger uitbreiden

Is de nas ingericht met raid1 of hoger, dan is er dus gegevensbescherming. Dit werkt in je voordeel. Je kunt telkens één schijf vervangen door een nieuwe en daarna de nas de opslagcapaciteit laten herstellen. Begin met de schijf met de kleinste opslagcapaciteit of indien de schijven allemaal dezelfde capaciteit hebben, gewoon de eerste in de nas. Nadat de nieuwe schijf is geplaatst, start je de herstelprocedure van het opslagvolume. Klik op Beheren / Herstellen en volg de stappen van de wizard. De nas zal de schijf leegmaken en daarna het raid-systeem herstellen. Dit laatste kan uren duren en soms wel meer dan een dag. Laat de nas rustig zijn werk doen en wacht geduldig tot de herstelactie is afgerond. Daarna verwissel je pas de volgende schijf, opnieuw de dan kleinste of de volgende in de nas indien ze allemaal gelijk zijn. Pas als alle schijven zijn vervangen én de raid opnieuw is hersteld, kun je de volledige nieuwe opslagcapaciteit benutten.

11 Defecte schijf bij raid0 en jbod

Wil je niet de opslagcapaciteit uitbreiden, maar is er een schijf defect, dan is de remedie bij raid0 en jbod heel eenvoudig: uithuilen en opnieuw beginnen. Raid0 en jbod bieden géén gegevensbescherming, dus zodra een schijf echt stuk is, is alle opslag verloren. De procedure is daarmee dezelfde als voor het uitbreiden, alleen kun je nu volstaan met het vervangen van alleen de defecte schijf. Waren de schijven ongeveer gelijktijdig gekocht, houd dan rekening met de mogelijkheid dat ook een volgende schijf spoedig de geest kan geven. Alle schijven vervangen kan dan de verstandigere optie zijn.

12 Defecte schijf bij raid1 en hoger

De werkwijze bij een defecte schijf in geval van een raid1 of hoger, is gelijk aan die bij het uitbreiden van de opslag. Alleen vervang je nu niet de kleinste schijf, maar de defecte schijf en kun je volstaan met een schijf van gelijke opslagcapaciteit. Is de schijf geplaatst, dan moet je ook nu de herstelprocedure starten via Beheren / Herstellen en moet elke verdere actie wachten tot het volume is hersteld.

Bekijken via Windows

Schijven in een nas worden veelal geformatteerd met een ext3, ext4, xfs of btrfs of nog andere indeling. De nas (Linux) kan daar prima mee overweg, een Windows-computer niet. De schijven uit de nas halen en middels een usb-dockingstation of een sata-poort op het moederbord aan de computer koppelen en de bestanden kopiëren, dat kan dus niet zomaar. Daarvoor is software nodig die de onbekende schijfformattering kan lezen én de raid-informatie begrijpt. Zulke software is er, bijvoorbeeld UFS Explorer, ZAR en Home NAS Recovery. De software is niet gratis en we hebben er zelf geen ervaring mee. Om de software te gebruiken, moeten de schijven uit de nas gehaald. Schakel hiervoor de nas uit én heel belangrijk, nummer elke schijf die uit de nas komt op een manier dat de hele set altijd weer in de juiste volgorde teruggeplaatst kan worden.

Helpdesk

Gegevensverlies is erger dan een beschadigd ego. Neem in geval van twijfel of onzekerheid over een probleem met de nas gerust contact op met de helpdesk van de nas-fabrikant. Zij hebben veel ervaring met problemen die zich kunnen voordoen. Bovendien biedt een aantal nas-merken de mogelijkheid een techneut op afstand op jouw nas te laten meekijken en dingen te repareren. Bij Synology regel je dat via het Ondersteuningscentrum, QNAP heeft hiervoor de Helpdesk-functie.

A2514_KSM laptop adapter voor Samsung LED LS22C,LS19D,LS22D,LS19E,LS22D
HF12 laptop adapter voor Philips HF3520/3485/3480/3471/3470 Wake-Up Light EXCELLENT
ACDP-100D01 laptop adapter voor Sony Vaio PCGA AC19V4 ACDP-100D01
BOSE 063404  voor BOSE SOUNDLINK Mini I serie Li-ion 2230mAH/17Wh 7.4V
45N0293 45N0294 laptop adapter voor Lenovo ADLX45NLC3/36200246 45W AC Adapter Charger IdeaPad Yoga 11
BOSE 404600  voor Bose SOUNDLINK I II III Li-ion 2300mah 11.1V/12.4v