Posts tonen met het label monitor. Alle posts tonen
Posts tonen met het label monitor. Alle posts tonen

woensdag 1 augustus 2018

Zo kies je de beste monitor

Het kiezen van een monitor kan best lastig zijn, vooral als je hem ook wilt inzetten voor zwaardere toepassingen, zoals videobewerking of games. We leggen je precies uit hoe jij de beste monitor uitkiest.
In tegenstelling tot de meeste onderdelen van een volledige pc-opstelling zijn beeldschermen juist goedkoper geworden het afgelopen jaar. Het aanbod in het budgetsegment is dankzij toename in productie en nieuwe technieken flink toegenomen. In het high-end-segment komen er continu monitors bij die verschillenden nieuwe technieken implementeren zoals 240Hz, 4K, HDR en nieuwe paneeltechnieken. Kortom, we hebben tegenwoordig genoeg te kiezen als het om monitoren gaat.

Resolutie en beeldverhouding

Een belangrijke en vrij makkelijke keuze om mee te beginnen is de gewenste resolutie en beeldverhouding. De resolutie bepaalt het aantal pixels van het beeldscherm en wordt meestal aangegeven met een tweeledig getal, waarbij het eerste cijfer staat voor het horizontale aantal pixels terwijl de tweede de verticale pixeltelling aangeeft. Hoe groter deze getallen, hoe hoger de resolutie waardoor er meer detail zichtbaar is, en hoe scherper alles wordt weergeven. Omdat resoluties altijd gekoppeld zijn aan een bepaalde beeldverhouding is het slim om eerst te kiezen of je een breedbeeldmonitor wil (aangeduid met de beeldverhouding 16:9), of een ultrabreedbeeldmonitor (aangeduid met 21:9).
Onder de 16:9 beeldverhouding vallen de meest gebruikte en bekende resoluties, zoals 1920x1080 (HD), 2560x1440 (WQHD) en 4096x2160 (UHD), ook bekend als 4K. Voor elk van deze standaardresoluties is er ook een ultrabreedbeeld-resolutie, vaak aangeduid met ‘UW’ voor de naam: 2560x1080 (UWHD), 3440x1440 (UWQHD) en 5120x2160 (UWUHD). Voor ultrawijd 4K bestaan nog geen betaalbare monitoren, 1440p (verwijzend naar de verticale telling) is vooralsnog dus het hoogst haalbare. Een hogere resolutie is bijna altijd beter, maar deze vereisen wel een krachtigere videokaart om aan te kunnen drijven. Voor gamen op 1440p volstaat een GTX 1070/RX 580, terwijl voor 4K-gamen een GTX 1080 Ti eigenlijk de enige optie is.

Formaat

De keuze voor het formaat van je monitor is deels gekoppeld aan de resolutie die je hebt gekozen. Windows en applicaties voor Windows zijn namelijk jarenlang geoptimaliseerd voor 90 ppi (pixels per inch). Windows 10 heeft gelukkig sterk verbeterde ondersteuning voor het schalen van deze applicaties naar andere pixeldichtheden, maar dat neemt niet weg dat toepassingen er doorgaans het beste uitzien op ~90 ppi of een veelvoud hiervan.
Voor wie per se 90 ppi wil behalen moet een 1080p-monitor dus een diagonaal hebben van 24” (92 ppi), een 1440p-monitor een diagonaal van 32” (92 ppi) en een 4K-monitor een diagonaal van 48” (92 ppi). Dat laatste is natuurlijk niet praktisch, daarom is een diagonaal van 24” ook een optie, om vervolgens het beeld op te schalen in Windows zelf. Omdat Windows 10 het schalen van applicaties stukken beter afhandelt dan voorgaande versies van Windows is het allang geen ramp meer om een afwijkend aantal pixels per inch te hebben. Het is dan ook doorgaans beter om een monitor te kiezen die past op je werkplek qua formaat en een pixeldichtheid heeft die past bij de toepassing van de monitor. Moderne toepassingen schalen bijna altijd perfect mee met pixeldichtheid en zien er zelfs vaak beter uit met een hogere pixeldichtheid. Als gamen de belangrijkste toepassing van je monitor is meer ppi dan ook beter.
rdquo; gangbaar voor games, waarbij een hogere resolutie vaak een grotere monitor rechtvaardigt. Formaten groter dan dit kosten vaak onevenredig veel meer en bieden vaak weinig meerwaarde in programma's of worden zelfs helemaal niet ondersteund. De uitzondering hierop zijn op dit moment 32”-monitoren, waar een redelijk budgetaanbod voor bestaat. Mocht de monitor ook gebruikt worden voor productiviteit is dit wellicht een interessant formaat in combinatie met een 4K-paneel.

Type paneel

Er zijn grofweg drie types lcd-panelen die op dit moment verkrijgbaar zijn, die allemaal hun voor- en nadelen hebben. Het meest voorkomende type is TN, wat staat voor Twisted Nematic. TN-panelen hebben als voordeel een lage prijs en lage responstijd, wat ze bij uitstek geschikt maakt voor monitors met een hoge verversingssnelheid. Het nadeel van TN is dat ze doorgaans een slechte kleurweergave hebben en zeer slechte kijkhoeken, eigenschappen die met name bij goedkopere panelen benadrukt worden.
IPS-panelen zijn in veel opzichten de tegenpool van TN-panelen: ze hebben betere kleurweergave, veel betere kijkhoeken (doorgaans 180 graden) en hebben een constante responstijd met scherper beeld. Het nadeel van IPS (In-Plane Switching) is het hogere stroomverbruik, de hogere prijs en de hogere responstijd. IPS-panelen worden vanwege de accuratere kleurweergave vaak gebruikt voor beeldbewerking, maar deze betere kleurweergave zorgt er ook voor dat toepassingen er kleurrijker en in het algemeen mooier uitzien.
Bovendien hebben de betere moderne IPS-panelen ondersteuning voor HDR. Met de opkomst van comptabiliteit voor HDR in games en films kan het daarom interessant zijn om een paneel te kopen die over HDR beschikt, met het oog op de toename van dit soort materiaal in de toekomst.
Het derde type paneel dat veel voorkomt is VA, wat staat voor Vertical Alignment. VA-panelen zitten qua verversingsnelheid, beeldkwaliteit en prijs ongeveer tussen TN en IPS in. Vaak beschikken deze panelen ook over een kijkhoek van ongeveer 180 graden, maar zijn in vergelijking met IPS een stuk goedkoper. VA-panelen zijn een goed compromis tussen IPS en TN en zijn bovendien beschikbaar in verversingsnelheden tot 165Hz.
Gebruikers op een budget zullen waarschijnlijk het meeste profijt ondervinden van een TN-paneel, die tegenwoordig niet meer dan honderd euro hoeven te kosten voor een 1080p-monitor met een redelijke verversingssnelheid. Voor gamers en beeldbewerkers met meer budget is VA of IPS wellicht een betere keuze vanwege de betere beeldkwaliteit en kijkhoeken die deze panelen bieden.

Verversingssnelheid

De verversingssnelheid bepaalt hoe vaak per seconde de monitor een nieuw beeld weergeeft. Hoe hoger dit getal, dat wordt aangeduid in frames per seconde of hertz (Hz), hoe soepeler het beeld wordt weergeven. Voor games biedt een hoge verversingssnelheid, ofwel verversingsfrequentie, een duidelijke meerwaarde. De actie op het scherm kan namelijk beter worden weergeven met minder bewegingsonscherpte.
De feitelijke standaard voor beeldschermen is al jaren 60Hz, maar in de afgelopen jaar zijn monitoren die een hogere verversingsnelheid bieden flink in opkomst. Zo zijn monitoren inmiddels verkrijgbaar met verversingssnelheden tot aan 240Hz, al zit daar natuurlijk een significant prijskaartje aan. Een meer gematigde snelheid, zoals 120Hz/144Hz is vaak een stuk goedkoper en voor veel gamers zal het verschil met 240Hz niet bijzonder merkbaar zijn.
Bovendien zijn panelen met 240Hz bijna altijd van het type TN, met slechte kijkhoeken en kleurweergave als gevolg. 120Hz is daarentegen ook verkrijgbaar in IPS/VA-uitvoeringen, die significant betere kleurweergave hebben of zelfs ondersteuning voor HDR.
Behalve een hogere verversingssnelheid is er ook een andere manier om games soepeler te weergeven: Adaptive Sync. Technieken zoals FreeSync en G-Sync zorgen dat de videokaart pas een beeld naar de monitor stuurt als deze er klaar voor is: niet eerder of later. Zo worden artefacten in het beeld voorkomen die anders storend zouden zijn.
Het nadeel is dat FreeSync van AMD en G-Sync van NVIDIA beperkt zijn tot videokaarten van dezelfde fabrikant. Iemand met een AMD RX 580 zou dus geen voordeel ondervinden van een G-Sync paneel, terwijl deze techniek wel doorgaans een hogere prijs oplevert.
Een goed paneel alleen maakt nog geen goede monitor, het moet namelijk ook beeld kunnen ontvangen van de computer. Dit gaat logischerwijs via een videoaansluiting, waarin we twee categorieën onderscheiden: analoog en digitaal. Onder analoog valt tegenwoordig eigenlijk nog maar een verbinding: de alom bekende blauwe VGA-aansluiting. Deze aansluiting is nog zelden aanwezig op monitors en het gebruik ervan valt niet aan te raden vanwege de beperkte ondersteuning voor hogere resoluties en verversingssnelheden.
Op dit moment zijn er drie gangbare digitale aansluitingen: HDMI, DisplayPort en DVI-I/D. HDMI en DisplayPort zijn grotendeels vergelijkbaar wat betreft functionaliteit, maar DisplayPort heeft betere ondersteuning voor hogere resoluties en verversingssnelheden. Daar staat tegenover dat HDMI meer alom aanwezig is op laptops en als enige aansluiting op consoles. DVI-I en DVI-D zijn inmiddels sterk verouderde aansluitingen die voor compatibiliteit met oudere apparaten nog wel wordt ingebouwd bij nieuwe monitoren, maar die eigenlijk niet geschikt is voor werken op hogere resoluties en verversingssnelheden.
Een recentere toevoeging aan monitoren is de mogelijkheid om deze aan te sluiten via Thunderbolt over USB-C, mits de computer/laptop dit ondersteunt. Het DisplayPort-signaal wordt dan samen met eventuele USB-data over de USB-C-kabel verstuurd. Monitoren die dit ondersteunen hebben vaak meerdere USB-porten zodat je ook randapparatuur zoals een muis, toetsenbord, webcam en speakers aan kunt sluiten.
De meeste moderne monitoren, met name degene gemaakt voor gamingdoeleinden, zijn voorzien van in ieder geval één HDMI- en één DisplayPort-aansluiting. Beide zijn geschikt voor 4K 60Hz, maar voor hogere resoluties en/of verversingsnelheden biedt alleen DisplayPort soelaas. Op zéér budget-georiënteerde modellen of oudere monitoren ontbreken beide aansluitingen soms. In dat geval is DVI, te herkennen aan de witte aansluiting, de beste keuze. Mocht ook dat ontbreken, dan ben je toegewezen op VGA met als beperking lage resoluties en verversingssnelheden.

Responstijd

Pixels op een lcd-paneel hebben enige tijd nodig om van kleur te veranderen: hoe lang dit duurt wordt aangeduid met de term responstijd, wat wordt gemeten in milliseconden. Als deze responstijd erg lang is, geven pixels de kleur van een nieuw beeld weer nog voordat de kleur van het oude volledig is weggevaagd met bewegingsonscherpte of een witte waas als gevolg.
Dit is met name bij games storend, waarbij snel bewegende objecten zoals auto’s, vliegtuigen en rennende personages een strook van slome pixels achter zich meetrekken. Bij het kopen van een gamingmonitor is een responstijd van minder dan 15ms ernstig aan te raden. High-end-schermen hebben vaak een responstijd van minder dan vijf milliseconden.
Sommige fabrikanten proberen dit tegen te gaan door de pixels eerst volledig zwart te laten worden voordat ze een nieuwe kleur aannemen, zodat enige bewegingsonscherpte uitblijft. Deze techniek heet Black Frame Insertion (BFI). Een andere manier om bewegingsonscherpte af te weren is het zogenaamde Backlight Strobing: razendsnel aan- en uitzetten van de backlight (de lightbron voor de pixels). Zodoende kan een paneel met een lage responstijd en/of verversingssnelheid alsnog een scherp beeld opleveren.
Hoewel meeste fabrikanten de responstijd vermelden als gray-to-gray-responstijd is er geen standaard voor het meten hiervan. Fabrikanten gebruiken zelfs vaak de meest ideale omstandigheden om deze responstijd vast te stellen. Om de responstijd van twee panelen te kunnen vergelijken is dan ook een consistente testmethode vereist van een externe partij, zoals DisplayLag.com of Hardware.Info. Voor een monitor is het verstandig om een model te pakken met een responstijd van 5ms of minder, maar voor gebruikers op een budget is 10ms (of nét iets hoger) een mooi streven.

Ergonomie en extra functies

Een werk- of speelplek zo ergonomisch mogelijk inrichten is nooit een slecht idee, met name voor degene die voor langere periodes aaneen achter hun bureau zitten. Meeste monitors bieden voor dit doeleinde een voet die in ieder geval in hoogte verstelbaar is. Alleen in het budgetsegment zijn er nog monitoren die besparen op de totaalprijs door een verstelbare voet weg te laten.
Voor een opstelling met een enkele monitor volstaat hoogteverstelling meestal, maar voor een bureau waar meerdere monitoren op staan is het wel fijn dat deze naar de zitplek toe kunnen draaien, zodat alle monitoren een kijkhoek hebben van nul graden. Bovendien bieden monitoren met een draaivoet vaak ook de mogelijkheid om de monitor negentig graden te kantelen in elke richting zodat deze in portretmodus kan worden gebruikt. Dit is met name handig voor mensen die de monitor ook willen gebruiken om lange documenten te lezen/bewerken of tussendoor hun pc gebruiken om te programmeren.
Hierboven hintten we al naar de mogelijkheid om een monitor aan te sluiten via een USB-C-kabel, die zowel het videosignaal als meerdere USB-signalen door kan voeren. Sommige monitoren beschikken over de mogelijkheid om op deze manier, of via een losse videokabel en USB-kabel, twee apparaten aan te sluiten. Door middel van een snelkoppeling op het toetsenbord dat vervolgens aan de monitor wordt gekoppeld kun je wisselen tussen de twee aangesloten apparaten. De monitor fungeert op deze manier als een zogenaamde KVM-switch, waardoor je makkelijk op twee apparaten kunt werken, zoals een laptop voor werk en een pc voor gamen na de kantooruren.

BOSE 063404 voor BOSE SOUNDLINK Mini I serie Li-ion 2230mAH/17Wh 7.4V
FSP180-50PLA laptop adapter voor FSP FSP180-50PLA Power Supply 220w
CLEVO 6-87-W370S-4271 W370BAT-8 voor Clevo W350ET W350ETQ serie Li-ion 5200mah/76.96Wh 14.8V
HP HSTNN-IB34 HSTNN-UB33 voor HP Pavilion dv9000 dv9000T dv9000Z dv9009 dv9039 dv9040 dv9060 Li-ion 4400mAh 14.4V
HP 432974-001 voor HP Pavilion DV9500 DV9500t DV9515 DV9525 DV9535 DV9540 DV9547 DV9548 DV9575 Li-ion 6600mAh 14.4V
BOSE 404600  voor Bose SOUNDLINK I II III Li-ion 2300mah 11.1V/12.4v

donderdag 31 augustus 2017

Tips bij het kopen van een monitor

Het beeldscherm van de meeste laptops is klein (15 inch) als je langdurig aan het werk wilt en met meerdere programma’s tegelijk. Een grotere of extra monitor is dan een oplossing. Waar moet je op letten bij de aanschaf en wat zijn handige extra’s?

Wat heb ik nog in huis?

Misschien staat er thuis nog een bruikbaar los scherm van een bureaucomputer. Met de laptop op de goede hoogte naast het extra scherm kun je een volwaardige werkplek creëren: een los toetsenbord en een muis maken het geheel compleet. Of het scherm nog bruikbaar is, hangt af van de aansluitingen.

Welk formaat scherm?

Toch een nieuw scherm kopen? Dan is het belangrijk te weten welke maat je moet hebben. Bij een monitor wordt deze aangegeven met de diagonale lengte van het scherm, uitgedrukt in inch (1 inch = 2,54 centimeter).
Ook de beeldverhouding speelt een rol bij je keuze; dat is de verhouding tussen de breedte en hoogte van het scherm. Een breedbeeldscherm heeft meestal de verhouding 16:9; een traditioneler scherm 4:3.
Voorbeeld
We vergelijken het met een pagina in het bekende A4-formaat (= 29,7 cm hoog x 21 cm breed). In het onderstaande voorbeeld zie je 2 witte pagina's van A4-formaat naast elkaar. Samen hebben deze 2 A4-pagina's een beelddiagonaal van ruim 20 inch (51 cm).
De hoogte van een staand A4'tje is ongeveer gelijk aan de hoogte van een 24'' (inch) beeldscherm met een beeldverhouding van 16:9. Zie het donkerste vlak in de afbeelding. De breedte van zo'n scherm is ongeveer 2,5 A4'tjes naast elkaar.

Formaten en prijzen

  • Het populaire 24-inch scherm is goed geschikt voor internetten, tekstverwerken en foto’s bekijken. Prima geschikt om vensters naast elkaar te openen, bijvoorbeeld een tekstverwerker en een webpagina. Heeft vaak een beeldverhouding van 16:9. Te koop vanaf ongeveer €110 en kost gemiddeld €180.
  • Wil je het scherm ook voor het afspelen van films of als tv gebruiken, overweeg dan een grotere maat, bijvoorbeeld 27 of 28 inch. Heeft meestal ook een beeldverhouding van 16:9. Een scherm van 27 inch kost al gauw €170, gemiddeld €290. 
  • Bij nog grotere beelddiagonalen kun je kiezen voor de verhouding 21:9, zo'n verhouding is ultra wide. Voor de liefhebbers zijn online ook ultra wide-films te vinden. Reken voor zo’n scherm op zeker €250.
  • Je kunt ook nog kiezen voor een gebogen (curved) scherm. Het is een kwestie van smaak of zo’n kromming iets toevoegt. Wij vinden het de extra kosten niet waard. Het goedkoopste scherm (24 inch) kost al €200.

Andere zaken om op te letten

Wie alleen mailt, surft en tekstverwerkt heeft het makkelijk: de beeldkwaliteit van monitoren is voor dat soort activiteiten prima. Stel je hogere eisen, let dan op de specificaties. De belangrijkste:
Schermcoating
Een spiegelend scherm is vervelend, zeker in een zonnige ruimte. De meeste schermen die verkocht worden zijn mat.
Schermtype en -techniek
Vind je de kleurweergave en een grote kijkhoek belangrijk? Kies dan een IPS-, PLS- of  A-scherm. Er zijn ook snelle TN-schermen voor gamers. Die hebben een kortere ‘responstijd’, maar minder goede kleuren en een kleinere kijkhoek.
Resolutie/scherpte
Het gangbaarst is een resolutie van 1920 x 1080 beeldpunten (full-hd): op schermen tot en met 24 inch worden foto’s en video’s mooi scherp weergegeven. Vanaf 24 inch kun je ook kiezen voor 2560 x1440 (WQHD) en zelfs 3840 x 2160 (ultra-hd/4K). Maar zulke resoluties zijn pas interessant als je een heel groot scherm op je bureau wilt zetten.
Verversingsfrequentie
Voor normaal gebruik hoef je niet te letten op de verversingsfrequentie (= het aantal keer per seconde dat het scherm opnieuw opgebouwd wordt). Een monitor met een verversingsfrequentie van 120 of 144 Hz is alleen interessant voor gamers, die daar graag €400 voor uitgeven. Samen met een snelle videokaart in de computer moet zo’n scherm schokkerige beelden voorkomen.
Let op! Helaas kun je niet volledig afgaan op de specificaties die fabrikanten bij hun monitoren vermelden: ze zijn onderling niet te vergelijken. Zo worden de waarden voor helderheid en contrast op verschillende manieren berekend en klopt de verticale verversingsfrequentie vaak niet helemaal.

Let op de aansluitingen

Kijk welke uitgang(en) je op de computer of laptop hebt:
  • HDMI-aansluiting: hiermee zit je zeker goed, want die zit ook op de meeste monitoren. 
  • DisplayPort-aansluiting: zit op Apple Macbooks (Mini Displayport) en sommige andere apparaten. 
  • DVI- of VGA-aansluiting: komen voor op oudere computers of laptops.
Voor al deze aansluitingen zijn tal van monitoren verkrijgbaar. Zorg ervoor dat de monitor die je aanschaft werkt met jouw beschikbare aansluitingen.
Usb-c
Op nieuwe laptops, tablets en laptops komen we steeds vaker de veelbelovende usb 3.1-aansluiting met Type-C-stekker (usb-c) tegen: met usb-c kun je via 1 snoertje beeld, geluid en data uitwisselen én tegelijkertijd opladen. Helaas zijn er nog nauwelijks monitoren voor te krijgen, maar in de toekomst kan het mes in de snoerenspagetti rondom de monitor.

Zijn extra’s interessant?

Usb-aansluitingen op de monitor komen van pas als:
  • je het scherm met een laptop gebruikt en je het scherm regelmatig loskoppelt;
  • je computer te weinig usb-aansluitingen heeft;
  • de poorten aan de achterkant van de computer zitten.
Je kunt je toetsenbord en/of muis dan ook aansluiten op de monitor. Ongeveer de helft van de monitoren heeft 1 of meer usb-aansluitingen.
Geïntegreerde speakers: zijn van matige kwaliteit, dus bieden niet echt een meerwaarde.
Hoofdtelefoonaansluiting: hiermee sluit je een koptelefoon of losse speakers aan.
Digitale tv-tuner: sommige schermen hebben een ingebouwde tuner, daarmee kun je de monitor ook als televisie gebruiken. Andere alternatieven voor de tv zijn misschien interessanter, zoals een monitor met speakers en een Google Chromecast in de hdmi-poort. De monitor wordt zo een soort online-tv zonder dat er een computer aan te pas komt.
Aanraakscherm: aanraakgevoelige monitoren (touch screens) zijn niet populair, maar ze zijn er wel: vanaf ongeveer €250.

In hoogte verstelbaar

Een ergonomische werkplek is belangrijk. Om prettig en in een goede zithouding te kunnen werken, is het fijn als de bovenkant van het scherm op ooghoogte zit. Een in hoogte instelbaar scherm is mooier dan een scherm op een losse verhoger. Maar let op: niet alle instelbare schermen kunnen hoog genoeg. Het is lastig om vooraf uit te vinden hoe hoog het scherm kan, maar met behulp van de handleiding is het meestal wel te achterhalen. Andere handige verstelmogelijkheden zijn:
  • Kantelen: om de beste kijkhoek te kiezen, zijn alle monitoren een beetje naar voren en naar achteren te kantelen, maar hoe ver en hoe makkelijk verschilt.
  • Draaien (1): wie veel met tekstdocumenten werkt, kan baat hebben bij een scherm dat een kwartslag gedraaid kan worden van liggend naar staand (portretstand).
  • Draaien (2): sommige schermen kunnen ook naar links en rechts gedraaid worden. Dan kun je anderen tijdelijk makkelijk mee laten kijken op je scherm.
Let op: niet alle monitoren staan stabiel op hun voet. Als iemand tegen je bureau stoot, is het vervelend als het scherm meteen staat te wiebelen. Probeer dit uit.

Refurhised: een optie?

Bekijk ook eens voordelige refurbished (=schoongemaakt en gerenoveerde) schermen die bijvoorbeeld in de zakelijke markt zijn gebruikt. Google vooraf op het typenummer om te zien hoe oud zo’n monitor is en hoe duur hij destijds was.