Reken af met een spontaan inschakelende Windows-pc

Sinds Windows 10 is er iets spookachtigs gaande met diverse computers: ze schakelen soms spontaan in. Het maakt daarbij niet uit of het een laptop of een desktop-pc is.
Het blijft een rare gewaarwording waar we hier zelf ook al eens tegenaan liepen. Je zet een computer uit (maar dan ook écht uit en niet in de slaapstand of iets dergelijks). Je loopt weg en gaat wat anders doen. Kom je terug, staat die computer ineens weer aan! Zonder dat er iemand in de buurt is geweest. Nu kan het zijn dat je een geestige huisgeest in huis hebt, maar omdat dit verschijnsel vooral met de komst van Windows 10 breder bekend is geworden moet de oorzaak (meestal) toch elders gezocht worden. Een van de hoofdverdachten is zonder meer Snel opstarten.
Het idee achter deze truc is dat Windows bij het afsluiten een snapshot van het geheugen op de schijf schrijft. Bij de eerstvolgende start wordt die snapshot geladen en hoeven allerlei processen en services niet opnieuw gestart te worden. Het is echter ietwat schone schijn allemaal. Ja: je wint (mogelijk) wat opstarttijd, al zal je daar bij een SSD nauwelijks iets van merken. Staat tegenover dat het afsluiten langer duurt. Lood om oud ijzer dus. Veel erger is dat de functie op lang niet alle computers goed werkt. Soms sluit een systeem gewoon niet af. Met name bij laptops vervelend, want vaak zijn wel alle indicatielampjes en dergelijke al uitgeschakeld. Alleen je oor op het apparaat leggen helpt: je hoort dan nog zachtjes een fan zoemen of een harde schijf draaien.

Gevaarlijk

Niet alleen is het erg ongezond om zo'n nagenoeg ongemerkt niet echt uitgeschakelde laptop in je tas te stoppen; het gevaar op oververhitting en daardoor beschadigde onderdelen is immers groot vanwege het gebrek aan ventilatie. In een extreem scenario zou er zelfs brand kunnen ontstaan. Je moet er niet aan denken als zoiets in het bagagerek van een vliegtuig hoog in de lucht gebeurt. Kortom: zet voor je eigen gemoedsrust dat snelle opstarten maar uit. Dat gaat zo. Klik in het menu Start op Instellingen. Klik in het geopende venster op Systeem en dan links op Energiebeheer en slaapstand. Klik vervolgens rechts op Extra energie-instellingen. In weer een nieuw venster klik je op Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen. Inderdaad volkomen onlogisch en het is dan ook vreemd dat Microsoft zo'n belangrijke functie op zo'n rare plek heeft verstopt, en ook nog eens standaard aan heeft staan.
Het wordt nog gekker: in eerste instantie kan je de optie waar het om gaat niet eens wijzigen. Daarvoor dient eerst op de link Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn geklikt te worden. Pas nu kun je de optie Snel opstarten inschakelen (aanbevolen) uit zetten. Klik tot slot op Wijzigingen opslaan. Wat je als eerste van dit uitzetten merkt is dat de eerstvolgende keer afsluiten van je systeem sneller gaat. En ook dat het mogelijk niet meer blijft hangen in een soort van twilight-zone tussen uitzetten en echt uitgaan. Last but not least voorkomt het ook het spontaan weer inschakelen van je computer. Een toch wel prettige gedachte, zeker voor reizigers.

Magic packets

We zijn er nog niet helemaal wat 'spontaan' inschakelende computers betreft. Er is namelijk ook nog zoiets als een magic packet. Dit is een netwerkpakketje met een specifieke code waarmee een computer op afstand ingeschakeld kan worden door bijvoorbeeld een systeembeheerder. Mits de detectie van en daarop volgende actie is toegestaan in de driversettings van je netwerkkaart.
Je raadt het al: In Windows 10 staat dit standaard aan. Uitschakelen doe je door via een rechter muisklik op de Startknop naar Apparaatbeheer te gaan. Klik in het geopende venster op het plusje voor Netwerkadapters. Klik dan met de rechter muisknop op je netwerkkaart (NIC) en vervolgens in het geopende contextmenu op Eigenschappen. Klik in het venster Eigenschappen op de tab Geavanceerd en zoek in het lijstje onder Eigenschappen naar Wake on Magic Packet (of Ontwaken door Magic Packet). Zet de Waarde op Disabled of Uitgeschakeld en klik op OK. Open opnieuw de eigenschappen van de netwerkkaart en klik op de tab Energiebeheer. Zorg dat hier de optie Dit apparaat mag de computer uit de slaapstand halen is uitgeschakeld. Daarmee voorkom je een midden in de nacht ontwakende pc die bijvoorbeeld spontaan gaat staan updaten zonder dat jij daar enige controle over hebt of kunt ingrijpen als het misgaat. Klik ter afsluiting op OK.
Overigens: doorloop deze procedure voor zowel de ethernet- als wifi-adapter. Vanaf nu ben jij weer de baas over het in- en uitschakelgedrag van je systeem. Controleer de instellingen zo af en toe (ook Snel opstarten), ze willen na een update en zeker een upgrade van Windows nogal eens terugspringen naar de standaardwaarden.

ACDP-100D01 laptop adapter voor Sony Vaio PCGA AC19V4 ACDP-100D01
BOSE 063404  voor BOSE SOUNDLINK Mini I serie Li-ion 2230mAH/17Wh 7.4V
45N0293 45N0294 laptop adapter voor Lenovo ADLX45NLC3/36200246 45W AC Adapter Charger IdeaPad Yoga 11
BOSE 404600  voor Bose SOUNDLINK I II III Li-ion 2300mah 11.1V/12.4v
ACER AC14B13J  voor Acer Aspire AC14B13J ES1-131 ES1-331 ES1-512 ES1-520 ES1-521 Li-ion 36Wh/3220mAh/3090mAh 11.4v
ADS-40FSG-19 laptop adapter voor LG E1948S E2242C E2249 E1948 PC

Maak een usb-opstartschijf voor Windows 10

Als je een geldige Windows 10 licentie hebt, kun je eenvoudig een usb-opstartschijf maken. Dit is handig wanneer je pc niet meer wil opstarten en je geen cd/dvd-speler in je apparaat hebt zitten. Hier laten we zien hoe je met een usb-stick een Windows 10 usb-opstartschijf kunt maken met een tool van Microsoft zelf, de Media Creation Tool.
Aangezien steeds minder apparaten een optische drive bevatten, is het handig om een opstartschijf op een usb-stick te hebben staan, voor het geval je Windows opnieuw moet installeren. Windows 10 is te koop op een usb-stick, een medium wat bij eerdere Windows versies niet werd aangeboden. Maar je kunt er ook voor kiezen om zelf een bootable usb-drive te maken. Hier laten we zien hoe.
Het is ook mogelijk om dit proces handmatig uit te voeren met het Opdrachtprompt.

Wat heb je nodig?

Je hebt hiervoor uiteraard een usb-stick nodig. Deze moet tenminste 4 gigabyte aan opslagcapaciteit hebben, maar het is handig om een grotere drive te gebruiken. Daarnaast moet je zo’n 6 tot 12 gigabyte aan vrije ruimte op je harde schijf hebben (afhankelijk van de opties die je selecteert) en een goede internetverbinding.

De Media Creation Tool gebruiken

Microsoft biedt zelf een tool aan waarmee je een opstartschijf kunt maken.
Om te controleren welke versie je hebt, moet je met de rechtermuisknop op de startknop klikken en Systeem selecteren. Je krijgt dan allerlei informatie over je systeem te zien. Onder Type systeem kun je zien of je Windows 10 versie 32-bits of 64-bits is.
Als je de tool eenmaal geladen hebt, kun je kiezen om je pc nu te upgraden, of om installatiemedia voor een andere pc te maken. Kies deze laatste optie en klik op Volgende.
Vervolgens moet je de gewenste taal, editie en architectuur selecteren. Als je wilt upgraden in plaats van een schone installatie te doen, dan moet deze data overeenkomen met je huidige Windows installatie. Al deze informatie over je eigen pc kun je terugvinden in Systeem zoals hierboven beschreven staat.
De tool gaat daarna controleren of er genoeg ruimte vrij is op je harde schijf om het proces te voltooien. Zo niet, dan moet je ruimte vrijmaken en overnieuw beginnen.

Een bootable usb-stick maken

In het volgende scherm moet je aangeven of je een usb-stick of een ISO-bestand wilt maken. Kies hier voor usb-stick. Plug de usb-stick in je pc en klik op Volgende.
Kies nu je usb-stick in de lijst met verwijderbare opslagmedia en klik op Volgende. Let op: de usb-stick zal volledig gewist worden, dus maak van eerst een back-up naar je harde schijf als er belangrijke bestanden op staan. Klik als je klaar bent om de usb-stick te formatteren weer op Volgende.
Windows 10 wordt nu gedownload en op de usb-stick gezet zodat je vanaf de usb-stick kunt opstarten. Je kunt de installatie vanaf de usb-stick echter ook gewoon vanuit Windows zelf starten.

Opdrachtprompt gebruiken

Je kunt het gedownloade of aangemaakte ISO-bestand naar een usb-stick overzetten met behulp van Opdrachtprompt. Klik op de startknop, typ opdrachtprompt en klik met de rechtermuisknop op het zoekresultaat. Kies ervoor om het programma als administrator te laden.
Typ in het venster van Opdrachtprompt het commando diskpart, en druk op Enter. Plug je usb-stick in de pc, typ list disk en druk op Enter. Probeer er in de lijst achter te komen welk item je usb-stick is aan de hand van het formaat.
Typ select disk gevolgd door het nummer dat bij je usb-stick hoort. Druk op Enter. Wil nu alle gegevens van de usb-stick door clean te typen, en druk op Enter.

Bootable maken

Als de usb-drive eenmaal volledig gewist is, moet je ervoor zorgen dat de drive bootable is. Dit kun je doen door de volgende commando’s in te typen, elk gevolgd door een druk op Enter.
create partition primary
select partition 1
active
format fs=fat32
De usb-stick wordt nu snel gewist naar Fat32 formaat. Dit kan even duren, afhankelijk van het formaat van je usb-stick.
Typ als het proces voltooid is het commando assign en druk op Enter. Er wordt nu een letter aan je usb-stick toegekend. Onthoud deze letter.

Bestanden overzetten

Je kunt nu het ISO-bestand dat je aangemaakt of gedownload had mounten en met Opdrachtprompt overzetten naar de usb-stick. Het is echter eenvoudiger om hiervoor de Verkenner te gebruiken. Je hoeft dan alleen maar het ISO-bestand uit te pakken en in de Windows Verkenner de inhoud ervan op de usb-stick te zetten.
Wil je toch liever Opdrachtprompt blijven gebruiken, sluit diskpart dan eerst af, sluit Opdrachtprompt en mount het ISO-bestand. Open Opdrachtprompt opnieuw en typ:
xcopy g:*.* /s/e/f h:
Hier moet je voor g de letter die bij je gemounte ISO-bestand hoort invullen, en voor h de letter die aan je usb-stick is toegekend.
Het kan even duren voordat het proces voltooid is omdat er grote bestanden tussen zitten. Typ als alles gereed is het commando exit en klaar is Kees.

LENOVO L11C2P32 voor Lenovo 3.7V 2cells Li-Polymer S6000,S6000-F li-ion 6340mAh/2-Cells 3.7V
FSP180-50PLA laptop adapter voor FSP FSP180-50PLA Power Supply 220w
A13-045N2A KP.0450H.001 laptop adapter voor Acer Aspire Switch 11 12 V,Acer Chromebook 11
MOTOROLA 82-150612-01 voor Motorola Symbol MC2100 MC2080 MC2180 BTRY-MC21EAB0E Li-ion 2400mAh 3.7V
PA-1650-78 ADP-65GD B laptop adapter voor Asus X550LB-NH52 R33030 N17908EXA1208UH EXA1208EH
DELL YFDF9 voor Dell Latitude 3340 3350 Li-ion 5800mah/65Wh 11.1V
DELL YFOF9 voor Dell V131 2 serie Latitude 3340 Li-ion 5800mah/66Wh 11.1V

Open mappen en bestanden automatisch wanneer Windows start

Als een programma zelf geen ingebouwde optie heeft om met Windows op te starten, dan kan je het heft in eigen handen nemen. Dat is vrij eenvoudig te doen en de methode die we volgen werkt zowel op Windows 10 als 7 en 8. Denk er hierbij wel aan dat het toevoegen van programma’s aan het bootproces je computer vertraagt. Mocht je opstarttijd opeens oplopen, dan kan je beter eens een kijkje nemen naar Taakbeheer (CTRL+DEL+ALT) en het tabblad Opstarten. Hier vind je alle processen terug die in de boot zitten; overweeg of je er misschien niets uit kan halen.

Verborgen map

Je hebt een verborgen map op Windows nodig om de opstartlijst aan te passen. De precieze locatie van de map is %APPDATA%MicrosoftWindowsStart MenuProgramsStartup, maar voordat je dit allemaal zit over te tikken: er bestaat gelukkig een snellere manier om in de map te geraken. Je kan ze openen met behulp van een Shell-commando. Hiervoor ga je naar de Uitvoeren-functie (WIN+R), en typ je in het tekstveld ‘shell:startup’ in. Klik op Ok of druk op Enter. Het startup-venster zal zich automatisch openen.

Verkenner

In het start-upvenster staan de programma’s die samen met je pc starten, en om er eentje toe te voegen hoef je alleen maar een snelkoppeling in deze map aan te maken. Zoals gezegd gaat dit met zowel apps als met bestanden en mappen. Ik neem een voorbeeld: je wilt Google Chrome toevoegen aan de lijst. Minimaliseer het start-upvenster even en open via Start een nieuw Windows Verkenner-venster. Vervolgens ga je naar de Google Chrome-map in de C-drive om het .exe-bestand op te sporen. Heb je het bestand gevonden, dan hoef je alleen nog maar een snelkoppeling aan te maken. Dit gaat op verschillende manieren, die ik hieronder uit de doeken doe.

Snelkoppeling

Om een snelkoppeling te maken, klik je met je rechtermuisknop op het bestand en kies je Snelkoppeling maken. Je zal hierna een foutmelding te zien krijgen die je vraagt of je de snelkoppeling op het bureaublad wilt plaatsen. Klik op Ja en kopieer vervolgens de gecreëerde koppeling naar de start-upmap. Nog eenvoudiger is om gewoon het bestand naar de startup-map te slepen met je rechtermuisknop. Wanneer je het bestand loslaat in het venster, krijg je eerst een menu te zien met verschillende opties. Selecteer Hier snelkoppelingen maken en voilà: je snelkoppeling staat er.

Opstartprogramma's wijzigen in Windows 10

Wanneer Windows wordt opgestart, worden bepaalde programma's automatisch geladen. Dat kan handig zijn, maar het kan de boel ook vertragen. Zo kun je opstartprogramma's wijzigen in Windows 10.
Wanneer je je computer aanzet en Windows wordt opgestart, worden er automatisch allerlei programma's geladen. Sommige van deze programma's zijn nodig om je computer goed te laten functioneren. Andere programma's zijn gewoon heel handig, zoals bijvoorbeeld cloudsynchronisatiediensten, omdat je ze anders misschien vergeet te laden en daardoor je bestanden niet langer up-to-date zijn.

Via Taakbeheer / Opstarten krijg je een lijst met alle opstartprogramma's te zien.

Opstartprogramma's bekijken

Sommige programma's voegen zichzelf echter tijdens hun installatieprocedure toe aan de opstartlijst, zonder jouw medeweten. Wanneer een programma tijdens het opstarten geladen wordt, duurt het langer voordat Windows volledig geladen is, en bovendien blijft het programma op de achtergrond systeembronnen in beslag nemen. En veel van deze programma's hoeven echt niet constant op de achtergrond te draaien.
Het is daarom een goed idee om een kijkje te nemen naar de opstartprogramma's in Windows. Dit kun je doen door met de rechtermuisknop op de startknop te klikken en Taakbeheer te selecteren. Klik in het venster dat verschijnt op het tabblad Opstartenom een lijst weer te geven met alle programma's die tijdens het opstarten door Windows geladen (kunnen) worden.

Opstartprogramma's uitschakelen

Of een programma ook daadwerkelijk automatisch geladen wordt, kun je zien onder de header Status. Als een programma is ingeschakeld, wordt het bij het opstarten geladen. onder de header Invloed op opstarten kun je zien in welke mate het programma je computer vertraagt.
Om ervoor te zorgen dat een applicatie niet langer automatisch geladen wordt, moet je erop klikken en rechtsonderaan op Uitschakelen klikken. Als je liever eerst meer informatie over een programma wilt hebben voordat je het uitschakelt, kun je er met de rechtermuisknop op klikken en Online zoeken selecteren. Als je op Eigenschappenklikt, krijg je de eigenschappen van de executable te zien, zoals de bestandslocatie, het formaat en de installatie- en wijzigingsdatum.

Zo kom je in het BIOS terecht op je Windows 10-computer

Tegenwoordig starten computers zo snel op dat je niet of nauwelijks de tijd hebt om de juiste toets in te drukken om in het BIOS te komen. Hier laten we zien hoe je vanuit Windows 10 meteen naar het BIOS kunt opstarten.

Computers zijn door de jaren heen veel sneller geworden, en de tijd is voorbij dat je bij wijze van spreken even lekker kon gaan douchen voordat Windows was opgestart. Traditioneel moest je tijdens het opstarten van je computer - voordat Windows geladen werd - een bepaalde toets indrukken om in het BIOS (Basic Input/Output System) terecht te komen. Het opstarten gaat tegenwoordig zelfs zo snel dat het niet altijd is mogelijk om de toets op tijd in te drukken.
Waarschijnlijk heb je weinig zin om je computer eindeloos opnieuw op te starten in de hoop dat je volgende keer misschien net snel genoeg zult zijn. Gelukkig kun je vanuitWindows 10 je computer zo instellen dat hij meteen automatisch naar het BIOS opstart.

Het BIOS

In het BIOS van je computer kun je een heleboel instellingen van je computer aanpassen die je vanuit het besturingssysteem niet kunt benaderen. Het BIOS is namelijk software die in het moederbord van je computer is ingebouwd, en het regelt allerlei dingen die gebeuren voordat Windows geladen wordt, zoals de opstartvolgorde van je harde schijven en andere opslagmedia, beveiligingsopties die voorafgaan aan het laden van het besturingssysteem, enzovoorts.
Juist omdat het hier om pre-boot software gaat, kun je het BIOS niet direct vanuit Windows laden. Wat je wel kunt doen, is in Windows 10 een instelling aanpassen waardoor je computer direct naar het BIOS zal opstarten.

Naar het BIOS opstarten vanuit Windows 10

Klik op de startknop en kies Instellingen. Ga naar Bijwerken en beveiliging en klik in het linkerpaneel op Systeemherstel. Klik onder Geavanceerde optstartopties op Nu opnieuw opstarten. Vervolgens wordt je computer opnieuw opgestart en krijg je het opstartmenu van Windows 10 te zien.
Ga in dit menu naar Problemen oplossen > Geavanceerde opties > Instellingen voor UEFI-firmware. Klik op Opnieuw opstarten om je computer opnieuw op te starten en direct naar het BIOS te gaan.