AMD stopt Ryzen in je laptop: gevaarlijke concurrentie voor Intel

AMD introduceert de ‘Ryzen Processor met Radeon Vega Graphics’. De naam spreekt iets minder tot de verbeelding dan pakweg Threadripper, maar de vlag dekt de lading wel. Voor wat wij voor het gemak Ryzen Mobile zullen noemen, combineert AMD de technologie van zijn Ryzen-chips met die van zijn Vega-graphics.

Ultieme combinatie

In maart van dit jaar lanceerde AMD Ryzen voor de desktop. Aan de hoge kant van het spectrum zitten Ryzen 7 en Ryzen Threadripper, in het midden- en lage segment vind je Ryzen 5 en Ryzen 3. De chips hebben verschillende kloksnelheden, TDP’s, en hoeveelheid rekenkernen aan boord, maar alle cpu’s zijn opgebouwd rond hetzelfde ontwerp: de Zen-kern. AMD recycleert die schaalbare Zen-kern nu opnieuw in zijn mobiele line-up. Je krijgt met andere woorden dezelfde efficiëntie van Ryzen op de desktop, maar dan in een zuinigere verpakking om aan de thermische beperkingen van een laptopbehuizing te kunnen voldoen.

Afgelopen zomer pakte AMD dan weer uit met een frontale aanval op Nvidia. De Vega-architectuur die de gelijknamige kaarten aandrijft, staat garant voor concurrentiële prestaties in het meest premium segment. De kaarten zijn zo goed in bepaalde rekentaken dat het ook vandaag nog niet voor de hand liggend is om een exemplaar te kopen: bitcoinminers gaan er immers al te graag mee aan de haal. Vega zag het levenslicht in twee smaakjes; Vega 64 en Vega 54. Die getallen verwijzen naar het aantal compute units of CU’s. Diezelfde CU’s verhuizen nu naar AMD’s mobiele platform, waar ze samen met de Zen-kernen de ‘Ryzen Processor met Radion Vega Graphics’ vormen.

Twee vaandeldragers

Voor de eindejaarsperiode zullen de eerste laptops met AMD’s processors aan de binnenkant verschijnen. In eerste instantie lanceert AMD twee varianten: Ryzen Mobile 7 2700U en Ryzen Mobile 5 2500U. De naamconventie is rechtstreeks van Intel afkomstig. “We mogen niet ontkennen dat Intel veruit de grootste speler is in de laptopmarkt op dit moment”, verduidelijkt Kevin Lensing, VP bij AMD. “Het leek ons voor de consument interessant om de naamgeving te volgen.” Een interessante zet, aangezien AMD onder de 5-reeks bijvoorbeeld steevast processors positioneert die eigenlijk al kunnen concurreren met Intels 7-reeks.

Specificaties

Ryzen Mobile 7 2700U heeft vier Zen-kernen aan boord. De standaard kloksnelheid bedraagt 2,2 GHz met een turboboost tot 3,8 GHz. Aan de grafische kant heeft de System on a Chip (SoC) tien Vega-CU’s aan boord. Ryzen 5 2500U heeft evenveel rekenkernen maar die zijn iets lager geklokt: 2 GHz met turbosnelheden tot 3,6 GHz. Ook grafisch is deze chip met zijn 8 CU’s iets minder goed voorzien. Beide cpu’s zijn uitgerust met multithreading.

AMD’s mobiele chips hebben een heleboel functies aan boord die je kent van Ryzen voor de desktop. Zo tekent Precision Boost opnieuw present, deze keer met versienummer 2.0. Die technologie laat de chip toe om met erg kleine intervallen de kloksnelheid naar omhoog of naar omlaag te throttlen, zodat de cpu telkens zo dicht mogelijk presteert bij wat maximaal mogelijk is binnen de thermische grenzen van de laptopbehuizing.

Ook Extended Frequency Range (XFR) is aanwezig, al betekent die term hier niet hetzelfde als op de desktop. Met XFR beloont AMD fabrikanten die een goed gekoelde laptop hebben gebouwd. De kloksnelheid gaat er niet door omhoog, maar de chip blijft langer op de turbokloksnelheid presteren.

Uitzonderlijke flexibiliteit

De cpu’s hebben een geadverteerd TDP van 15 watt, maar dat is erg flexibel. In een krachtige gaminglaptop kan dat TDP bijvoorbeeld omhoog zodat de chip beter presteert, terwijl het in een flinterdunne ultrabook omlaag kan om de vormfactor mogelijk te maken. Dat betekent dat eenzelfde Ryzen-processor niet hetzelfde presteert in twee verschillende laptops. Dat geldt ook voor Intel-chips maar de extra flexibiliteit die AMD hier aanbiedt doet ons vermoeden dat de verschillen wel eens groter kunnen zijn dan bij laptops met een blauwe chip aan boord. Dat maakt het meteen interessanter voor laptopbouwers om zich te onderscheiden van hun concurrenten: wie een steengoede laptop bouwt, zal daar in theorie voelbaar voor beloond worden met betere cpu-prestaties.

AMD vergelijkt tijdens de introductie de Ryzen 7 2700U met zowel de Intel Core i7-8550U en de Core i7-7500U. We konden de cijfers nog niet zelf verifiëren maar Lensing steekt zijn hand in het vuur voor de correctheid er van in de echte wereld. “We willen verwachtingen overtreffen, niet andersom.”

AMD versus Intel

In de single threaded Cinebench-benchmark zien we dat AMD’s chip niet moet onderdoen voor de exemplaren van Intel, al is het verschil niet zo groot. AMD werkt daarmee de achterstand van zijn vorige cpu-familie weg. Opvallender is de multihtreaded-score. Dat AMD’s quadcore met acht threads de vloer veegt met de Core i7-5500U van Intel ligt binnen de lijn van de verwachting. Die chip heeft immers slechts vier threads op twee rekenkernen.

De Core i7-8550U is echter een Kaby Lake-cpu met evenveel kernen en threads als de cpu van AMD. Kaby Lake is in dat opzicht een primeur voor Intel: het is de eerste keer dat de fabrikant vier rekenkernen en acht threads in een zuinige U-processor propte. Het lijkt er echter op dat de chip vrij sterk moet throttlen om niet overhit te raken, zodat AMD’s cpu vlotjes de bovenhand haalt. Vertaald naar een realistisch gebruiksscenario ziet het er naar uit dat AMD-laptops uitstekende keuzes worden voor wie bijvoorbeeld video of 3D-beeld wil renderen.

In andere cpu-tests zien we dat AMD’s processor doorgaans wint van Intel, maar niet altijd. We durven echter met vertrouwen te stellen dat de laptopprocessor die team rood aflevert minstens gelijkwaardig is aan wat Intel aanbiedt.

Grafisch geweld zonder gpu

Het wordt pas echt interessant wanneer we de grafische prestaties erbij halen. Je kan zowaar gamen op een laptop met uitsluitend een mobiele SoC van AMD aan boord, zonder extra gpu. Zowel AMD als Intel stoppen al geruime tijd grafische capaciteiten in hun chips, maar die volstonden nooit om een spel te spelen. Met de AMD Ryzen 7 2700U wordt het plots mogelijk om populaire spellen wel op een aangename manier te spelen. Aangenaam betekent hier met een gemiddelde framerate hoger dan 30 fps zonder noemenswaardige dipjes onder die grens. Het spreekt voor zich dat je compromissen moet maken: de grafische instellingen moeten naar omlaag en in sommige gevallen is spelen op een full HD-resolutie geen optie. Dat is natuurlijk niet de point: het feit dat het voor het eerst mogelijk is om een moderne titel te spelen op een ultrabook zonder gpu is baanbrekend, ook op lage kwaliteit.

“Intel bouwt goede cpu’s”, bevestigt Lensing nog eens. “Maar AMD’s cpu’s zijn minstens even goed. Nvidia maakt dan weer steengoede GPU’s”, gaat hij verder, “maar onze Vega-gpu’s zijn net zo goed.” Het punt dat Lensing wil maken: “AMD is de enige die een goede cpu en een goede gpu combineert in één SoC.”

Dual channel

Een kleine kanttekenening is relevant. Hoe een SoC presteert, is meer dan ooit afhankelijk van de keuzes die een laptopfabrikant maakt. Zo zorgt een dunne behuizing die moeilijk gekoeld kan worden uiteraard voor iets lagere prestaties, maar ook de geheugenconfiguratie is van belang. Voor de knappe gpu-prestaties rekent de Ryzen SoC op dual channel-geheugen. Fabrikanten kunnen er echter voor kiezen om single channel te implementeren, bijvoorbeeld voor budgetredenen. Omdat de CU’s op de SoC gebruik maken van het DDR4-systeemgeheugen, heeft dat een directe impact op de prestaties.

Ryzen Mobile heeft verder de nodige toeters en bellen aan boord. Toegewijde delen op de chip staan in voor klassiekers als x264- en x265-encode en -decode. De SoC ondersteunt 4K output, en kan overweg met tot drie displays. HDR is aan boord en AMD FreeSync wordt standaard ondersteund. “Wanneer je een spel aan een bescheiden framerate koppelt aan een Freesync-display en de vernieuwingsfrequentie van het paneel naar omlaag haalt, ogen games verrassend vlot”, illustreert Lensing het nut daarvan.

Stroomvernuft

Natuurlijk is ook autonomie van levensbelang. Een splinternieuw design op de chip zelf zorgt voor een efficiëntere stroomverdeling, waarbij stroom telkens bij de onderdelen raakt die moeten presteren terwijl andere onderdelen naar een sluimerstand worden gebracht. Zo is het mogelijk om cpu-kernen uit te schakelen wanneer de focus van het werk bijvoorbeeld op gpu-prestaties ligt. Bovendien komt de stroom binnen via één gedeelde rail voor zowel de cpu als de gpu, iets dat AMD hier voor het eerst doet en ook Intel nog niet implementeert. Dat betekent concreet dat AMD’s 15 watt SoC aan 45 ampère genoeg heeft, waar een Intel-exemplaar 95 ampère moet provisioneren, gesplitst in een stuk voor cpu en een stuk voor gpu. Sam Naffziger van AMD’s ingenieurdepartement claimt dat de nieuwe chips zo tot 36 procent minder stroom nodig hebben.

Voor het eindejaar verschijnen er drie laptops op de markt met de nieuwe AMD-processors aan boord. HP introduceert een Envy x360 met Ryzen 5 5200U, Lenovo heeft een Ideapad 720S klaarstaan met zowel Ryzen 5 5200U als Ryzen 7 2700U, en Acer lanceert tot slot een Swift 3 die eveneens met beide SoC’s beschikbaar komt.

Iets om naar uit te kijken

De introductie van de ‘Ryzen Processor met Radeon Vega Graphics’ is op z’n zachtst gezegd veelbelovend. Als de cijfers van AMD allemaal kloppen, ziet het er naar uit dat een laptop met AMD aan boord binnenkort in veel gevallen een betere keuze zal zijn dan ééntje voorzien van een Intel-chip. Overweeg je een nieuwe laptop maar is het niet dringend? Dan raden we je met klem aan nog even af te wachten totdat de eerste AMD-designs in de rekken liggen.

HP lanceert ultrakrachtige Surface-variant voor professionals

De HP ZBook x2 is een workstationcomputer over de ganse lijn. Het krachtige toestel heeft tot 32 GB dual channel RAM aan boord, krijgt uiteraard een SSD mee, en is voorzien van een Intel Core i7 8650U-processor. Die chip brengt (ondanks het U-label) vier rekenkernen met acht threads naar de tafel. De basiskloksnelheid van 1,9 GHz is niet fenomenaal, maar de cpu haalt turbosnelheden van 4,2 GHz. Het processorgeweld wordt bovendien bijgestaan door een Nvidia Quadro M620-grafische kaart met 2 GB aan videogeheugen. Voeg al die hardware samen, en je krijgt op papier een heel capabele laptop die uitstekend geschikt is voor onder andere grafische professionals.

Tot hier niets nieuws: er bestaan aanzienlijk krachtigere workstations, ook onder HP’s eigen ZBook-label. Toch introduceert de laptopfabrikant met de x2 een opvallend product. Zoals de naam al suggereert gaat het om een hybride toestel. Net als andere x2-toestellen van HP kan je dit exemplaar omtoveren tot een tablet door het scherm van het toetsenbord los te klikken. De ZBook x2 volgt de Microsoft Surface-designfilosofie. Je krijgt met andere woorden een tablet waar alle hardware in zit. Die tablet heeft een kickstand en klikt magnetisch in een toetsenbord.

De nieuwe x2 weegt 2,2 kg met en 1,6 kg zonder toetsenbord. Het toestel heeft een 14 inch-display met 4K-resolutie. Het is iets meer dan 2 cm dik in laptopmodus, en klokt af op 1,4 cm in tabletmodus. Dat maat de hybride natuurlijk een stuk logger dan een Elite x2 of een Surface Pro van Microsoft, maar de capaciteiten van deze workstation zijn dan ook van een andere orde. Het is opvallen dat HP zoveel pk’s in zo’n modern en flexibel chassis krijgt gepropt.

Consumerisering

De x2 past in de trend van consumerisering die in professionele IT plaatsvindt. Ook zakelijke gebruikers willen aantrekkelijke toestellen. HP speelt hier al geruime tijd op in, en slaagt er ook dit keer in om een relatief compromisloos toestel af te leveren. Zo is ook deze x2, net als alle andere zakelijke toestellen van HP, door een reeks MIL-testsgeraakt. Dat wil onder andere zeggen dat het in principe een val vanop je bureau moet overleven.

HP richt zich met het nieuwe toestel volledig op grafische professionals die van onder andere de Creative Cloud willen gebruik maken. De hybride is dan ook gecertificeerd door Adobe. Een pen met Wacomtechnologie tekent daarom present. Hoe dit toestel presteert voor andere beroepsklassen zoals 3D-ontwerpers, valt af te wachten. Wanneer renderen belangrijk wordt zal de processor ongetwijfeld zijn mannetje staan, maar minder zuinige HQ-cpu’s met hogere basiskloksnelheden bieden hier doorgaans wel een meerwaarde. We wachten nog op een adviesprijs in euro van HP, maar kunnen al wel meegeven dat het toestel in de VS 1.749 dollar kost.

Hoe werkt een SSD?

Een klassieke harde schijf bestaat uit een reeks draaiende magnetische schijven en een arm. Aan deze arm zijn lees- en schrijfkoppen bevestigd, die naar de verschillende locaties op een harde schijf worden gebracht om data te schrijven of lezen. Doordat de koppen in lijn moeten zijn met een bepaald gebied op de schijf om de correcte data uit te lezen, is er een zekere wachttijd.

Bovendien kan het zijn dat de nodige info zich op verschillende plaatsen op de schijf bevindt. In dat geval moet de drive meermaals wachten tot de schijven in de juiste positie zijn gedraaid. Wanneer een schijf zich in een lage-energiestatus bevindt, kan het enkele seconden duren alvorens de schijf weer op volle snelheid draait.

Geen toekomst

Toen de eerste harde schijven op de markt kwamen, was het onmiddellijk duidelijk dat de technologie onmogelijk de snelheid waaraan CPU’s draaien, kunnen evenaren. De vertragingen van HDD’s worden in milliseconden gemeten, terwijl een processor wachttijden heeft van slechts enkele nanoseconden. In een milliseconde past maar liefst een miljoen nanoseconden; een HDD komt nog niet eens in de buurt van de snelheid van CPU’s.

Fabrikanten proberen dat probleem van de baan te helpen door dunnere schijven te gebruiken, geheugencaches te implementeren en hogere draaisnelheden te introduceren. De Western Digital VelociRaptor, één van de snelste harde schijven voor consumenten en haalt 10.000 omwentelingen per minuut. Schijven voor bedrijven draaien aan een maximum snelheid van 15.000 omwentelingen per minuut, maar kunnen nog steeds de snelheid van CPU’s niet evenaren. Fabrikanten richten daarom hun aandacht op een andere technologie: de SSD.

NAND-roosters

Zoals de naam al doet vermoeden, heeft een solid state drive geen bewegende onderdelen. Data wordt bij een SSD opgeslagen in verschillende NAND-geheugencellen, die op hun beurt uit floating gate transistors bestaan. Elektronen worden in de floating gate van de transistors bewaard en hoeven niet regelmatig ververst te worden. Dit maakt van NAND flash non-volatile geheugen.

De NAND-geheugencellen worden in roostervorm aan elkaar gekoppeld. Het volledige rooster wordt een blok genoemd en de verschillende rijen van het rooster de pagina’s. Een pagina heeft meestal een grootte van 2K, 4K, 8K, of 16K en een blok bestaat uit 128 tot 256 pagina’s. De grootte van een blok varieert hierdoor tussen de 256 KB en 4MB.

Bits per cel

Uiteraard kan je bij SSD’s net zo goed vertragingen opmeten. Eén van de bepalende factoren voor deze vertragingen is de hoeveelheid bits per cel de SSD gebruikt. Een single-level cell (SLC) ondervindt minder vertraging dan een SSD met meerdere bits per cel. Hierbij is met name de schrijfsnelheid een stuk trager. Een typische triple-level-cell (TLC) SSD leest data vier keer zo traag als een SLC. Wanneer je de schrijfsnelheden vergelijkt, zie je dat de TLC SSD zes keer zo traag is.

Bij een SLC SSD moet de controller slechts nakijken of de waarde 0 of 1  is. Wanneer je de hoeveelheid bits in een cel verhoogt, neemt de hoeveelheid mogelijke waardes exponentieel toe. Zo kan een MLC SSD vier waardes hebben per cel: 00, 01, 10, of 11. Een TLC SSD heeft daarentegen 8 waardes per cel. Om deze waardes te achterhalen, moet de controller een erg precieze voltage gebruiken. De waardes liggen immers dichter bij elkaar.

Lawine-effect

Doordat een SSD geen bewegende onderdelen heeft, kan het erg snel data schrijven naar een lege drive. Het overschrijven van data gebeurt echter een stuk trager. Dit komt doordat het uitlezen en schrijven van data op paginaniveau kan gebeuren. Om één pagina data te verwijderen, dien je echter het volledige blok te wissen. Er moet immers een hoge spanning worden aangebracht om gegevens te wissen, waardoor ook de cellen rond de bedoelde cel onder spanning komen te staan.

Dit mechanisme heeft tot gevolg dat wanneer je een bestaande pagina wilt updaten, het volledige blok naar het geheugen gekopieerd moet worden. Het blok wordt hierna van de SSD verwijderd, waarna de gekopieerde content en de geüpdatete pagina naar het lege blok geschreven kunnen worden.

Kort samengevat zal er dus voor één data-update een hoop data geschreven moeten worden. Dit wordt in het vakjargon write amplification genoemd. Wanneer je bijvoorbeeld een aanpassing doet aan een bestand van 4 KB zal het volledige blok herschreven moeten worden. Afhankelijk van het aantal pagina’s in het blok en de grootte van de pagina’s kan er tot 4 MB aan data geschreven moeten worden.

Vuilnis

Indien je data wilt schrijven en er geen vrije pagina’s beschikbaar zijn, zal de SSD scannen naar pagina’s die gemarkeerd zijn voor verwijdering, maar nog niet verwijderd zijn. De data kan daarna worden geschreven naar de net gewiste pagina. Hierdoor zal een SSD trager worden na verloop van tijd. Een drive die bijna vol is, zal immers regelmatig het scan- en verwijdermechanisme moeten doorlopen.

Garbage collection is een achtergrondproces dat deze vertragingen voor een stuk moet wegwerken. Tijdens rustige periodes zal het proces op zoek gaan naar oude pagina’s die verwijderd mogen worden. Het zal de goede pagina’s van een blok kopiëren naar een andere blok en het oude blok volledig wissen. Op deze manier zijn er weer pagina’s vrij om beschreven te worden.

Slijtage

Een tweede proces dat zorgt voor minder vertragingen heet TRIM. Dit commando laat besturingssystemen toe om tegen een SSD te zeggen dat bepaalde data niet herschreven moet worden wanneer een volgend blok wordt gewist. Dit verlaagt de hoeveelheid data dat door de drive geschreven moet worden en verlengt de levensduur van een SSD. Schrijf- en leesopdrachten beschadigingen flash immers.

De bovengenoemde slijtage van flash wordt tegengegaan door een proces dat wear leveling heet. Dit mechanisme zorgt er immers voor dat bepaalde NAND-blokken niet vaker worden beschreven en gewist dan andere blokken. Jammer genoeg heeft dit eveneens write amplification tot gevolg. Een goed algoritme zal dan ook een evenwicht tussen beide problemen zoeken.

Controller

Omwille van bovenstaande problemen en mechanismes hebben SSD’s een gesofisticeerde controller. Vaak maakt de controller gebruik van een DDR3-geheugenpool om de NAND’s te managen. Single level cell-caches fungeren dan weer als buffer en verbeteren de prestaties van de drive. Bovendien is de controller via parallelle geheugenkanalen verbonden met het NAND-geheugen, waardoor het aan load balancing kan doen.

De details over SSD-controllers zijn jammer genoeg in een hoop mysterie gehuld. De kwaliteit van controller bepaald immers voor een groot stuk de snelheid van de drive en fabrikanten staan niet te springen om hun geheimen met de concurrentie te delen.

Toekomst

NAND flash biedt een grote verbetering ten opzichte van harde schijven, maar heeft ook zijn nadelen. Zo blijft de prijs van gigabyte een stuk hoger dan wat we gewend zijn van harde schijven. Bovendien is het erg moeilijk om de nodes van een SSD te verkleinen. De meeste hardware verbetert wanneer je de node verkleint; NAND wordt fragieler.

Fabrikanten bekijken verschillende nieuwe technologieën die de fakkel van NAND SSD’s kan overnemen. De 3D XPoint van Intel – beter bekend als Intel Optane – is één van de potentiele uitdagers van NAND flash en momenteel de enige alternatieve technologie op de markt. Waarschijnlijk zullen Optane SSD’s soortgelijk presteren als NAND flash drives als het gaat om sequentiële taken, maar een stuk beter presteren wanneer de wachtrijen van de drives laag zijn. Ook is de vertraging van de drives ongeveer half zo lang als bij NAND flash en heeft de technologie een beter uithoudingsvermogen. Optane-schijven kunnen 30 keer per dag volledig gelezen en beschreven worden, terwijl NAND flash deze taak maar 10 keer per dag kunnen uitvoeren.

Voorlopig is Optane nog te duur om een echte uitdager te zijn van NAND-technologie. De komende 4 tot 5 jaar blijven de klassieke SSD’s aan de top, waarna Optane rijp genoeg is om de technologie te vervangen.

PC-bouwgids: de ideale familiedesktop

Een computer in elkaar zetten is een peulenschil, de juiste onderdelen combineren niet. We onderzoeken welke componenten samen de ideale alleskunner vormen.

We steken van wal met een compacte huis-tuin-en-keukendesktop. De uitdaging hier is om een prijs-kwaliteitssysteem in elkaar te boksen dat niet alleen vlot werkt, maar ook krachtig genoeg is wanneer je toch eens een computerspel wil spelen. Let wel: we gaan hier niet voor een gamingsysteem en rekenen er dus op dat je niet de intentie hebt om de nieuwste Call of Duty met de grafische instellingen op ultra te spelen. Je kan deze bak zien als de familiecomputer van weleer.

Behuizing

Omdat ons systeem niet ongelooflijk krachtig hoeft te zijn, zal het niet erg warm draaien. Bovendien selecteren we geen visueel interessante onderdelen. Een compacte en sobere behuizing volstaat dan ook. We opteren voor de Cooler Master MastreBox Lite 3: een zwarte kast met ruimte voor microATX-moederborden. Prijs is hier de voornaamste reden: 47,99 euro is best scherp en de enkele meegeleverde ventilator zal de kast op z’n ééntje fris genoeg kunnen houden. Vooraan vind je twee USB-3-aansluitingen, wat voor dit systeem volstaat.

Moederbord

Moederbord van dienst is de Asus Prime A320M-K. Uiteraard kiezen we hier ook voor een microATX-bordje en opnieuw is de prijs een bepalende factor. Aan 62,90 euro zal je moeilijk een scherper geprijsd bordje vinden. Toch heeft dit moederbord de essentie aan boord: dual channel DDR4-RAM wordt ondersteund, je krijgt aansluitingen voor zes USB 3-poorten en nog eens zoveel USB 2-aansluitingen. Het grootste minpunt is ongetwijfeld het ontbreken van USB Type-C, maar door dat compromis te maken, sparen we geld uit op zowel het moederbord als de case.

Processor

Ons moederbord is uitgerust met de AM4-socket van AMD, en kan dus uitsluitend met een AMD Ryzen-cpu overweg. AMD biedt met Ryzen 3 geweldige prijs-kwaliteitsprocessors. De Ryzen 3 1200 tik je al voor 109,90 euro op de kop. Voor dat geld krijg je een quadcoreprocessor met een basiskloksnelheid van 3,1 GHz. Multithreading tekent niet present. Je kan deze cpu vergelijken met een gemiddelde Core i5 van Intel, maar dan aan een scherpere prijs. Bovendien vind je in de doos meteen een Wraith Stealth-koeling.

Ryzen 3 heeft geen grafische capaciteiten en werkt dus uitsluitend met een extra grafische kaart. Dat maakt de chip niet geschikt voor scherp geprijsde kantoorsystemen, maar omdat deze build toch met spellen overweg moet kunnen, plannen we sowieso een gpu te kopen. In dit scenario is deze processor dan ook koning van de prijs-kwaliteit.

Geheugen

Wat het geheugen betreft, willen we optimaal gebruik maken van de dual channel-capaciteiten van de chipset. We kiezen dus voor twee 4 GB DDR4-latjes. De Crucial 2x4GB kost 72,95 euro en is een ideale keuze voor dit systeem.

Grafische kaart

Voor de grafische capaciteiten vertrouwen we op de GeForce GTX 1050 van Nvidia. We kiezen voor de scherp geprijsde versie van MSI en geven iets meer geld aan de 4 GB-versie van de kaart. Het extra GDDR5-geheugen heeft een voelbare impact op de prestaties van de kaart, en is daarom een centje extra waard. Deze kaart is krachtig genoeg om moderne spellen op een full HD-scherm te spelen met degelijke grafische instellingen. Vergelijk de capaciteiten met die van je PlayStation of Xbox. De MSI GeForce GTX 1050 Ti koop je voor ongeveer 160 euro. De compacte kaart is trouwens ideaal voor deze microATX-computer.

Opslag

Een enkele Samsung 850 EVO SSD met een capaciteit van 500 GB lijkt ons helemaal perfect voor dit systeem. Met een prijskaartje van bijna 170 euro is deze SSD een duurdere optie dan een HDD, maar het opslagmedium is sneller en betrouwbaar. Bovendien is 500 GB voldoende om comfortabel de nodige software en spellen te installeren, zonder dat je een extra harde schijf nodig hebt voor je bescheiden multimediaverzameling.

Voeding

Het enige dat ons nog rest, is stroom. De BeQuit! PurePower 10 kost 79,90 euro en voor dat geld krijg je 500 watt aan stroom. Dat is meer dan genoeg, en geeft je meteen de ruimte om in de toekomst te upgraden naar een krachtigere gpu moest het gamen plots toch een prioriteit worden.

Aan hardware geef je op dit moment ongeveer 728 euro uit. Kies je voor een Linux-distributie, dan ben je daarmee gesteld. Windows 10 Home doet de prijs van het geheel met nog eens 135 euro stijgen.

Intel Optane getest: de computertechnologie van de toekomst?

Deze week lanceert Intel zijn Optane-geheugen. In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden, brengt de chipbakker geen nieuw type RAM uit. Optane is een geheugen dat je aan je harde schijf koppelt, waarna je computer de totale opslagruimte als één drive aanziet. Op de achtergrond maakt Optane gebruik van Intel Smart Response Technology (SRT), wat al zo’n vijf jaar beschikbaar is voor kleine SSD’s en Optane omtovert tot cache. SRT is een slim algoritme dat ervoor zorgt dat de data die je nodig hebt zo veel mogelijk uit de snellere cache afkomstig is.

Snelheidsboost

Onder andere Anandtech, Ars Technica, Hot Hardware en Tech Report hebben een Intel Optane onder de loep genomen. Ondanks de beloofde snelheidsboost van Intel zijn zij slechts voorzichtig optimistisch. In hun tests geeft het cachegeheugen dan ook wisselvallige resultaten. De eerste maal dat je een bepaalde taak uitvoert met Intel Optane, hoef je een beetje korter te wachten dan wanneer je slechts van een HDD gebruik maakt. Eenmaal je bijvoorbeeld een spel voor de derde keer start, zie je wel een serieuze snelheidsboost. Dat komt doordat je Optane traint om deze workload in de toekomst te verwachten.
Bovendien voorkomt Intel dat Optane vergeleken wordt met klassieke SSD-caching. Het bedrijf stuurde B250-moederborden uit om zijn Optane-geheugen mee te testen, wat enkel Optane-caching ondersteunt. Wie SSD-caching wil uitvoeren, heeft een Z270-moederbord nodig, waardoor er momenteel nog geen testresultaten zijn waarin beide cachemethodes met elkaar worden vergeleken.

Prijs-kwaliteit

Aangezien Intel technologie-experts niet de kans geeft om Optane rechtstreeks te vergelijken met zijn voornaamste concurrent, lijkt het dat het bedrijf zelf weinig vertrouwen heeft in zijn technologie. Wie de prijs van Optane bekijkt, begrijpt waarom dat het geval is. De 16-GB-variant kost 44 dollar, terwijl je aan de 32-GB-drive 77 dollar kwijt bent.
Toen caching in 2012 voor het eerst werd aangeboden, kon je deze kostprijs nog aanzien als een goedkope manier om je harde schijf te versnellen. Ondertussen is de prijs van SSD’s echter zodanig gezakt dat je voor hetzelfde geld al bijna een schijf van 256 GB kan aanschaffen. Hierdoor is het voor het merendeel van de consumenten interessanter om zijn HDD te vervangen door een SSD, in plaats van er een Intel Optane aan te koppelen. Ook klassieke SSD-caching kan een betere oplossing zijn, al kunnen we hier dankzij het gebrek aan een rechtstreekse vergelijking geen finaal oordeel over vellen.

Compatibiliteit

In zijn analyse merkt Anandtech terecht op dat OEM’s Intel Optane niet in hun toestellen zullen gebruiken, omwille van zijn slechte prijs-kwaliteitverhouding. “Het doel van Optane-geheugen is om systemen met een harde schijf naar het prestatieniveau van SSD’s te brengen aan een redelijke prijs zonder dat je aan capaciteit moet inboeten,” schrijft de technologiewebsite. High-endsystemen zullen volgens hen meer baat hebben bij een volwaardige Optane SSD, welke later dit jaar wordt gelanceerd.
Intel veegt echter dit voor de hand liggende gebruiksscenario zelf van tafel. Enkel computers met een Kaby Lake-CPU en een 200-serie chipset zijn compatibel met Optane. Hoeveel mensen hebben een pc met een recente processor en nieuw moederbord dat nog steeds gebruik maakt van een HDD? Intel brengt een product uit dat slechts door een nichemarkt gesmaakt wordt.

Conclusie

Intel heeft er jaren over gedaan om zijn Optane-geheugen op de markt te brengen, waardoor de mogelijke gebruiksscenario’s voor de technologie erg beperkt zijn geworden. Moest de chipbakker enkele jaren geleden Optane hebben uitgebracht, dan zou er een grote afzetmarkt voor het product zijn geweest. Hoe innoverend de technologie achter Optane ook is, er is niet langer plaats voor cachegeheugen aan zo’n hoge prijs.
Met het uitbrengen van Optane lijkt Intel de mening van onze redacteur te bevestigen. “Intel mist vandaag een samenhangende toekomstvisie en doet er alles aan om ervoor te zorgen dat het moeilijker is dan ooit om dat statement tegen te spreken. Intel heeft genoeg momentum om enkele slechte beslissingen zonder schade door te komen, maar het wordt stilaan tijd voor een duidelijke toekomstvisie,” schrijft Michaël Aussems in zijn opinie.